ABD'nin 2003 yılında işgal ettiği Irak'taki askeri varlığı, 30 Eylül'de koalisyon karargahlarının kapanmasıyla sona eriyor. Böylece Washington'un Irak'ta askeri üs bulundurma dönemi resmen kapanmış olacak. Irak hükümeti ile ABD arasında yapılan anlaşma çerçevesinde, ülkedeki tüm yabancı askeri unsurların çekilmesi öngörülüyor. Bu gelişme, 23 yıl süren askeri varlığın ardından Bağdat'ta yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Çekilme süreci ve koalisyon karargahlarının kapanması
ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak'taki karargahları 30 Eylül itibarıyla kapatılıyor. Bu karar, Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti ile Washington arasında varılan mutabakat sonucu alındı. Anlaşmaya göre, koalisyon güçleri belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak çekilecek. İlk etapta stratejik öneme sahip bazı üslerden çekilme tamamlanırken, kalan askeri personelin de en kısa sürede ülkeyi terk etmesi bekleniyor.
Irak Savunma Bakanlığı kaynaklarına göre, çekilme süreci planlandığı gibi ilerliyor. Koalisyon karargahlarının kapanmasıyla birlikte, Irak güvenlik güçleri ülke genelinde tam kontrolü sağlamak için hazırlıklarını sürdürüyor. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ise çekilmenin teknik detaylarına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
23 yıllık askeri varlığın bilançosu
2003 yılında Saddam Hüseyin rejimini devirmek amacıyla başlatılan işgal, Irak'ta derin izler bıraktı. ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri, kısa sürede Bağdat'a girse de ülkede istikrar bir türlü sağlanamadı. Milyonlarca Iraklı yerinden edildi, yüz binlerce sivil hayatını kaybetti. Irak'ın altyapısı büyük ölçüde tahrip oldu. 2011'de ABD askerlerinin büyük bölümü çekilmiş olsa da 2014'te IŞİD'in ortaya çıkmasıyla Washington yeniden asker konuşlandırdı.
Irak'taki ABD askeri varlığı, 2020'de İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta düzenlenen suikastla öldürülmesiyle yeni bir krize sahne oldu. Irak parlamentosu, yabancı askerlerin ülkeden çıkarılması yönünde karar aldı. Ancak süreç, IŞİD'le mücadele gerekçesiyle yavaş ilerledi. Nihayet 2024'te taraflar arasında varılan anlaşmayla çekilme takvimi netleşti.
Bölgesel dengeler ve yeni dönem
ABD'nin çekilmesi, Orta Doğu'daki güç dengelerini yeniden şekillendirecek. Irak, İran'ın etkisine daha açık hale gelebilir. Uzmanlar, çekilmenin ardından Irak güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarına karşı mücadelede yeterliliğinin test edileceğini belirtiyor. Öte yandan, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını Suriye ve Körfez ülkelerine kaydırması bekleniyor.
Türkiye, Irak'taki gelişmeleri yakından takip ediyor. PKK varlığına karşı operasyonlarını sürdüren Türk Silahlı Kuvvetleri, ABD çekilmesinin ardından Irak'ın kuzeyindeki durumu yeniden değerlendirebilir. Irak merkezi hükümeti ile Ankara arasındaki ilişkiler, son dönemde olumlu bir seyir izliyor.
Bağdat'ta yeni dönemin ayak sesleri, sadece askeri değil siyasi ve ekonomik sonuçlar da doğuracak. ABD'nin çekilmesiyle Irak, kendi güvenliğini sağlama konusunda daha fazla sorumluluk üstlenecek. Uluslararası toplum, Irak'ın istikrarını koruması için ekonomik ve teknik destek taahhütlerini sürdürüyor. Önümüzdeki aylarda Irak'ın iç ve dış politikasında önemli değişimler yaşanması bekleniyor.
ABD'nin Irak'tan çekilmesi, 2003'ten bu yana süren askeri müdahale döneminin kapanması anlamına geliyor. Ancak bu, ABD'nin bölgedeki etkisinin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. Washington, diplomatik ve ekonomik araçlarla Irak'taki varlığını sürdürecek. Bağdat yönetimi ise egemenliğini pekiştirmek ve ülkeyi yeniden inşa etmek için yeni bir sayfa açıyor. 23 yıllık askeri varlığın ardından Irak, kendi kaderini tayin etme yolunda kritik bir eşikte.
