ABD, Hürmüz Boğazı'nda bir ticari geminin vurulmasının ardından İran'daki yaklaşık 140 askeri hedefe yönelik geniş çaplı bir hava harekâtı başlattı. Saldırılarda 60'tan fazla noktanın vurulduğu bildirilirken, Tahran yönetimi Körfez'deki Amerikan üslerine balistik füzelerle karşılık verdi. Taraflar arasında son yılların en ciddi askeri çatışması yaşanırken, bölgede gerilim tırmanıyor.
Harekâtın ayrıntıları
Pentagon'dan yapılan açıklamaya göre, harekâta B-52 bombardıman uçakları, F-35 hayalet savaş uçakları ve insansız hava araçları katıldı. Hedefler arasında hava savunma sistemleri, füze rampaları, komuta kontrol merkezleri ve lojistik depolar yer aldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonun gemilere yönelik saldırılara misilleme olduğunu belirtti.
İran Devrim Muhafızları ise saldırıları 'savaş ilanı' olarak nitelendirdi. Ordudan yapılan yazılı açıklamada, 'ABD'nin her türlü saldırısına en sert şekilde cevap verileceği' vurgulandı. Tahran, Körfez'deki Bahreyn, Katar ve BAE'deki Amerikan üslerine Şahab-3 ve Hürmüz-2 füzeleriyle saldırdı. Amerikan savunma sistemi Patriot'un bazı füzeleri havada imha ettiği, ancak bir kısmının üs yakınlarına düştüğü belirtildi.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim
Kriz, iki gün önce Hürmüz Boğazı'nda bir Bahamalar bandıralı tankere düzenlenen insansız hava aracı saldırısıyla başladı. Gemide iki mürettebat hayatını kaybederken, ABD Donanması saldırıdan İran'ı sorumlu tuttu. Washington, geçtiğimiz hafta bölgede birkaç ticari geminin taciz edildiğini de açıklamıştı. Uluslararası Deniz Ticaret Odası, boğazdan geçişlerin yüzde 40 azaldığını duyurdu.
Uzmanlar, çatışmaların büyümesi halinde küresel petrol akışının ciddi şekilde etkilenebileceği uyarısında bulunuyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor.
Bölgesel ve uluslararası tepkiler
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, taraflara itidal çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve BAE 'savaşa sürüklenme' endişesiyle diplomatik çözüm istedi. Rusya ve Çin, ABD'yi 'bölgesel istikrarı bozmakla' suçladı. Avrupa Birliği, acil ateşkes müzakereleri için girişimler başlattı.
Bu gelişmeler, ABD-İran arasında 2020 yılında General Kasım Süleymani'nin öldürülmesiyle başlayan gerginliğin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. İki ülke arasında doğrudan askeri çatışma, son kırk yılın en ciddi tırmanışı olarak değerlendiriliyor. Tarafların kırmızı çizgilerinin netleşmediği bu ortamda, bölgesel bir savaş ihtimali giderek güçleniyor.
