Orta Doğu'da gerilim yeniden tırmanıyor. ABD, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir ticari gemiye yönelik saldırıya misilleme olarak İran'daki füze ve insansız hava aracı (İHA) depoları ile kıyı radar tesislerini hedef alan hava saldırıları düzenledi. İran ise bu saldırılara misilleme yapacağını duyurdu. Gelişme, uluslararası petrol ticaretinin can damarı olan boğazda seyrüsefer güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı.
Saldırının detayları
Pentagon'dan yapılan açıklamaya göre, ABD savaş uçakları ve insansız hava araçları, İran'ın Hürmüz Boğazı kıyısındaki askeri tesislerine hassas saldırılar düzenledi. Vurulan hedefler arasında kıyıdan seyir halindeki gemileri vurabilen gemisavar füzelerin depolandığı tesisler, İHA hangarları ve erken uyarı radar sistemleri yer alıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların İran'ın uluslararası suları tehdit etme kabiliyetini azaltmayı amaçladığını bildirdi.
İran'dan tepki
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD saldırılarını kınayarak 'işgalci güçlerin' bölgede istikrarsızlık yaratmaya çalıştığını belirtti. İran Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Tuğgeneral Ramazan Şerif, 'ABD'nin bu pervasız saldırısı cevapsız kalmayacak. İran, meşru müdafaa hakkı çerçevesinde uygun zaman ve yerde misilleme yapacaktır.' ifadelerini kullandı. İran'ın, Basra Körfezi'ndeki askeri tatbikatlarını artırarak Hürmüz Boğazı'nı denetim altına alma planlarını hızlandırdığı belirtiliyor.
Bölgesel etkiler
Saldırılar, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda tansiyonu yükseltti. Petrol fiyatları, gelişmelerin ardından yüzde 3 yükseldi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere Körfez ülkeleri, gerginliğin bir an önce düşürülmesi için taraflara çağrıda bulundu. İran'ın, boğazın güvenliğini sağlamak için bölgedeki kendi askeri varlığını artıracağını duyurması, uluslararası nakliye şirketlerini alternatif rotalar aramaya itti.
Geçmişten bu yana gerilim
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nda yaşanan bu son gerilim, 2019'dan bu yana tırmanan bir dizi olayın devamı niteliğinde. 2019'da ABD'ye ait insansız hava araçlarının düşürülmesi, 2020'de İranlı General Kasım Süleymani'nin öldürülmesi ve 2022'de İran'ın boğazda ABD savaş gemilerine tacizleri, iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. Uzmanlar, bu kez saldırıların doğrudan İran topraklarını hedef alması nedeniyle tırmanma potansiyelinin daha yüksek olduğunu belirtiyor.
Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik bu son operasyonu, hem bölgesel hem de küresel dengeleri etkileme potansiyeli taşıyor. Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemi, taraflar arasındaki söylemlerin ötesinde somut adımları tetikliyor. İran'ın misilleme tehdidi gerçekleşirse, doğrudan bir çatışma ihtimali güçlenirken, bölge ülkeleri ve enerji piyasaları da bu belirsizlikten en fazla etkilenenler arasında. Diplomatik çözüm arayışlarının henüz taraflar nezdinde karşılık bulmaması, Orta Doğu'nun yeni bir krizle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
