ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın dün itibarıyla kapatıldığını duyurduğu Hürmüz Boğazı'yla ilgili bugün yazılı bir açıklama yaparak boğazın uluslararası su yolundan yasal olarak geçmek isteyen tüm ticari ve askeri gemilere açık olduğunu duyurdu. CENTCOM, açıklamasında uluslararası hukukun boğazdan serbest geçişi garanti altına aldığını ve ABD'nin bu hakkı korumak için gerekli tedbirleri alacağını belirtti.
İran'ın Kapatma Kararına Tepki
İran Devrim Muhafızları dün yaptığı sürpriz açıklamayla, bölgedeki artan gerilim gerekçesiyle Hürmüz Boğazı'nı deniz trafiğine kapatma kararı aldığını duyurmuştu. Bu karar, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği stratejik su yolu için büyük bir tehdit olarak değerlendirilmişti. İran'ın bu hamlesi, uluslararası toplumda ve enerji piyasalarında şok etkisi yaratırken, ABD'nin hemen ardından yaptığı bu açıklama, gerginliği hafifletmeyi hedefliyor.
ABD'nin açıklamasında, boğazın kontrolünün İran'da olmadığı ve uluslararası suların herkesin kullanımına açık olduğu vurgulandı. CENTCOM, bölgedeki deniz kuvvetlerinin boğazın açık kalmasını sağlamak için gerekli tüm önlemleri aldığını ve herhangi bir müdahale durumunda caydırıcı bir güç olarak hazır beklediklerini ifade etti.
Uluslararası Hukuk ve Stratejik Önem
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan dar bir su geçididir ve uluslararası seyrüsefer için hayati öneme sahiptir. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca, boğazlar transit geçiş rejimine tabidir ve kıyı devletleri bu geçişleri engelleyemez. İran'ın kapatma kararı, bu uluslararası düzenlemelere açık bir aykırılık olarak değerlendirilmektedir.
Enerji piyasaları, İran'ın bu hamlesinin ardından petrol fiyatlarında ani bir yükseliş yaşarken, ABD'nin açıklamasıyla birlikte fiyatlarda kısmi bir düşüş gözlemlendi. Uzmanlar, boğazın uzun süreli kapatılmasının küresel ekonomide büyük bir krize yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgedeki diğer ülkelerden de İran'a yönelik tepkiler gelirken, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, boğazdan serbest geçiş hakkının korunması çağrısı yaptı. Türkiye ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
ABD'nin bu net tutumu, İran'ın kapatma kararının uygulanamaz olduğunu gösterse de tansiyonun yüksek kaldığı bölgede yeni bir kriz riski devam etmektedir. CENTCOM, bölgedeki varlığını artırarak olası bir çatışmaya karşı hazırlıklı olduğunu da mesaj olarak veriyor.
