ABD'de imalat sanayi yeni siparişleri, Ağustos ayında aylık bazda yüzde 0,1'lik mütevazı bir artış gösterdi. Ancak bu artış, ekonomistlerin yüzde 0,2'lik beklentisinin bir miktar altında kaldı ve sektördeki toparlanmanın temkinli seyrettiğine işaret etti. Veriler, ABD Ticaret Bakanlığı'nın Census Bureau tarafından açıklandı.
Detaylı Veriler: Siparişlerde Kırılgan Toparlanma
Ağustos ayında fabrika siparişleri bir önceki aya göre yüzde 0,1 artışla 590,8 milyar dolar seviyesine ulaştı. Temmuz ayında ise siparişler yüzde 0,1 azalmıştı. Yıllık bazda değerlendirildiğinde, Ağustos 2023'teki 604,5 milyar dolara kıyasla yüzde 2,3'lük bir düşüş dikkat çekiyor. Bu, imalat sektörünün yıl boyunca dalgalı bir seyir izlediğini ve henüz istikrarlı bir büyüme patikasına giremediğini gösteriyor.
Verilerin alt kalemlerine bakıldığında, dayanıklı tüketim malları siparişleri Ağustos'ta yüzde 0,2 artarken, dayanıksız tüketim malları siparişleri yüzde 0,1 geriledi. Ulaşım ekipmanları siparişleri ise yüzde 0,3'lük bir artışla öne çıktı. Ancak, makine ve metal imalatı gibi kritik sektörlerde siparişlerde düşüş yaşandı. Özellikle savunma hariç sermaye malları siparişleri, işletmelerin yatırım harcamalarındaki isteksizliği yansıtacak şekilde yüzde 0,1 azaldı.
Bölgesel bazda ise Orta Batı ve Güney bölgelerinde siparişlerde hafif artış görülürken, Kuzeydoğu ve Batı'da düşüş kaydedildi. Bu, imalat faaliyetlerinin coğrafi olarak farklılaştığını gösteriyor.
Ekonomistlerin Yorumları ve Piyasa Etkisi
Ekonomistler, fabrika siparişlerindeki bu hafif artışın, imalat sektörünün toparlanma sinyali verdiğini ancak henüz güçlü bir ivme yakalayamadığını belirtiyor. Örneğin, Wells Fargo Ekonomisti Tim Quinlan, "Siparişlerdeki artış, talebin kırılgan olduğunu ve işletmelerin belirsizlik ortamında temkinli davrandığını gösteriyor. Yüksek faiz oranları ve küresel yavaşlama, imalat sektörünü baskılamaya devam ediyor" dedi.
Verinin açıklanmasının ardından ABD borsalarında sınırlı bir hareketlilik gözlendi. Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 0,1 değer kazanırken, S&P 500 Endeksi yatay seyretti. Dolar endeksi ise verinin ardından yüzde 0,05 yükseldi. Analistler, zayıf verinin Fed'in faiz politikası üzerinde belirleyici olmayacağını, çünkü enflasyon ve istihdam verilerinin daha kritik olduğunu vurguluyor.
Öte yandan, Ağustos ayına ilişkin dayanıklı tüketim malları siparişleri de geçen hafta açıklanmış ve yüzde 0,2 artış göstermişti. Bu veri, fabrika siparişlerindeki genel eğilimle uyumlu.
Arka Plan: İmalat Sektörünün Zorlu Yılı
ABD imalat sektörü, 2023 yılı boyunca çeşitli zorluklarla karşılaştı. Pandemi sonrası tedarik zinciri sorunları büyük ölçüde çözülse de, yüksek faiz oranları, enflasyonist baskılar ve küresel ekonomik yavaşlama sektörü olumsuz etkiledi. Fed'in agresif faiz artırımları, işletmelerin borçlanma maliyetlerini yükselterek yatırım kararlarını ertelemesine yol açtı. Ayrıca, Çin'deki yavaşlama ve Avrupa'daki durgunluk, ABD'li üreticilerin ihracat talebini azalttı.2023'ün ilk çeyreğinde fabrika siparişleri yüzde 1,2 artmış, ikinci çeyrekte ise yüzde 0,8 gerilemişti. Üçüncü çeyrekte ise ılımlı bir toparlanma çabası görülüyor. Ancak, ISM imalat PMI verileri Ağustos'ta 47,6 ile daralma bölgesinde kalmaya devam etti. Bu, sektörün hala küçülme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Yine de bazı alt sektörlerde, özellikle otomotiv ve teknoloji donanımı siparişlerinde canlanma sinyalleri var.
Hükümetin altyapı harcamaları ve çip üretimini teşvik eden yasalar (CHIPS ve Bilim Yasası) orta vadede imalat sektörüne destek olabilir. Ancak etkilerinin zamana yayılacağı belirtiliyor.
Küresel ticaret gerilimleri de risk faktörü. ABD-Çin arasındaki ticaret savaşı, bazı ürünlerde ek gümrük vergilerine yol açarak maliyetleri artırıyor. Avrupa Birliği ile yaşanan sübvansiyon anlaşmazlıkları da belirsizlik yaratıyor.
Önümüzdeki aylarda fabrika siparişlerinin seyri, Fed'in faiz kararları ve küresel talep koşullarına bağlı olacak. Ekonomistler, yıl sonuna doğru ılımlı bir toparlanma beklentisi içinde olsa da, risklerin devam ettiğini vurguluyor.
