ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışının mümkün olup olmadığına yönelik resmi bir inceleme başlatıldığını açıkladı. Vance, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi nedeniyle Amerikan yasalarının belirli şartlar öngördüğünü hatırlattı. İnceleme kapsamında, Ankara’nın S-400’lere ilişkin tutumu ve olası bir uzlaşı zemininin değerlendirileceği belirtiliyor.
S-400 engeli ve CAATSA yaptırımları
Türkiye’nin 2019’da Rusya’dan S-400 sistemlerini alması, ABD ile ilişkilerde ciddi bir krize yol açmıştı. Washington, bu adımı NATO’nun güvenliğine tehdit olarak nitelendirirken, Ankara’yı CAATSA yaptırımlarıyla cezalandırmıştı. Ayrıca Türkiye, F-35 programından çıkarılmış ve önceden sipariş ettiği uçaklar teslim edilmemişti. JD Vance’in açıklaması, bu konuda bir yol haritası çizilmesi için ilk somut adım olarak yorumlanıyor.
İlişkilerde yeni dönem mi?
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminde Türkiye ile ilişkilerin normalleşeceğine dair sinyaller geliyor. Vance’in inceleme duyurusu, iki ülke arasında savunma işbirliğini yeniden canlandırma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, F-35 satışının sadece teknik bir mesele değil, aynı zamanda jeopolitik bir denge unsuru olduğunu vurguluyor. Türkiye’nin NATO içindeki konumu ve bölgesel güvenlik dinamikleri, bu sürecin seyrini belirleyecek faktörler arasında yer alıyor.
Öte yandan, Yunanistan’ın ABD’den F-35 alması Ankara’da rahatsızlık yaratmıştı. Olası bir Türkiye’ye satış, bu dengesizliği giderme potansiyeli taşıyor. Ancak Kongre’nin onayı ve yasal prosedürlerin tamamlanması uzun zaman alabilir.
Bağımsız değerlendirme
ABD’nin inceleme başlatması, Türkiye’nin F-35 programına dönme ihtimalini gündeme taşısa da, S-400 meselesi hâlâ en büyük engel. Ankara’nın bu sistemleri üçüncü bir ülkeye satması veya depolaması gibi seçenekler masada, ancak Rusya ile ilişkiler de denklemin önemli bir parçası. Bu gelişme, Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni bir sayfa açılmasına yönelik umutları artırırken, önümüzdeki aylarda yapılacak müzakerelerin sonucu belirleyeceği ifade ediliyor.
