ABD yönetimi, ulusal siber güvenliği tehdit ettiği gerekçesiyle Çin merkezli yapay zeka modellerine yönelik kapsamlı bir yasaklama sürecini yeniden başlattı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, özellikle büyük dil modelleri ve görüntü işleme sistemlerinin kritik altyapılara sızma potansiyeli taşıdığı belirtilirken, yeni düzenlemelerin önümüzdeki haftalarda yürürlüğe gireceği kaydedildi. Karar, başta Silikon Vadisi olmak üzere küresel teknoloji camiasında büyük yankı uyandırdı.
Yeni Düzenlemenin Kapsamı
Planlanan kısıtlamalar, Çinli teknoloji şirketlerinin geliştirdiği yapay zeka modellerinin ABD pazarına girişini tamamen engellemeyi hedefliyor. Özellikle Baidu, Alibaba ve Tencent gibi devlerin modellerinin yanı sıra, devlet destekli araştırma merkezlerinin ürünleri de kara listeye alınacak. Savunma Bakanlığı'ndan bir yetkili, 'Bu modellerin, veri toplama ve manipülasyon yetenekleri ABD ulusal güvenliği için doğrudan risk oluşturuyor' dedi.
Yasak kapsamına giren modeller arasında en popüler yapay zeka asistanlarından bazıları da bulunuyor. Ticaret Bakanlığı, şirketlerin ABD'de yerleşik yan kuruluşlarının da bu modelleri kullanmasının yasaklanacağını duyurdu. Ayrıca, açık kaynak kodlu modellerin lisans anlaşmaları mercek altına alınacak.
Sektör ve Uzman Görüşleri
Stanford Üniversitesi'nden yapay zeka güvenliği uzmanı Prof. Jennifer Chen, düzenlemelerin 'gerekli ancak yetersiz' olduğunu belirterek, 'Çin modellerini yasaklamak, ABD'li geliştiricileri Çin pazarından tamamen izole edebilir. Bu da inovasyonu engelleyebilir' değerlendirmesini yaptı. Öte yandan, bazı teknoloji şirketleri de karardan rahatsızlık duyduklarını ifade etti. Bir ABD merkezli yapay zeka girişiminin CEO'su isminin gizli kalması kaydıyla, 'Müşterilerimizin yüzde 40'ı Çin modellerini kullanıyor. Alternatif bulmak haftalar alır' dedi.
American Enterprise Institute düşünce kuruluşu ise yasağın Çin'in yapay zeka ekosistemini daha da bağımsız hale getireceğini öngörüyor. 'ABD'nin kısıtlamaları, Çin'in kendi yarı iletken ve yazılım ekosistemini geliştirmesini hızlandırabilir' analizinde bulunuldu.
Daha önce 2022 yılında ABD, Çin'in süper bilgisayar ve yonga setlerine erişimini kısıtlayan ilk adımları atmıştı. Bu yeni hamle ise doğrudan yapay zeka yazılımlarını hedef almasıyla farklılaşıyor. Uzmanlara göre, Trump döneminde başlatılan bu süreç Biden yönetiminde farklı araçlarla devam ediyor.
Bağımsız değerlendirmeler, bu adımın ABD'yi Çin pazarından kalıcı olarak uzaklaştırabileceği ve küresel yapay zeka alanında iki ayrı teknolojik kutbun oluşmasına zemin hazırlayabileceği yönünde. Bu durum, diğer ülkeleri de bir taraf seçmeye zorlayabilir ve uluslararası işbirliğini zora sokabilir.
