Harvard Üniversitesi'nden siyaset bilimci Prof. Dr. James Miller, uzun süredir üzerinde çalıştığı 'Kimlik ve Dış Politika: ABD-Çin Karşılaştırması' başlıklı araştırmasında, ABD ve Çin'in kendilerini diğer uluslardan nasıl ayrıştırdığını ortaya koydu. Miller'a göre, her iki ülke de dünyayı 'biz' ve 'ötekiler' olarak ikiye ayırıyor. Bu durum, uluslararası ilişkilerde kutuplaşmayı derinleştiriyor.
İki Süper Gücün Ortak Yanılgısı
Miller'ın araştırması, ABD'nin 'istisnacılık' söylemiyle kendisini dünyanın geri kalanından üstün gördüğünü, Çin'in ise 'medeniyet devleti' vurgusuyla kendisini eşsiz bir konuma yerleştirdiğini belirtiyor. 'Her iki ülke de kendi değerlerini evrensel olarak sunma eğiliminde,' diyen Miller, 'Bu da kaçınılmaz olarak öteki algısı yaratıyor' ifadesini kullanıyor. Araştırmada, 1949'dan bu yana yapılan anketler ve lider söylemleri incelenmiş. Örneğin, Soğuk Savaş döneminde ABD'nin 'özgür dünya' söylemi, Çin'in ise 'emperyalizm karşıtı' söylemi benzer bir işlev görmüş.
Küresel Yansımalar
Miller'ın çalışması, bu zihniyetin somut sonuçlarına da dikkat çekiyor. ABD'nin müttefiklerine yaklaşımı, Çin'in ise 'Kuşak ve Yol' projesi gibi girişimleri, 'biz' ve 'öteki' ayrımı üzerine inşa ediliyor. 'Her iki ülke de kendi çıkarlarını evrensel çıkarlarmış gibi sunuyor,' diyen Miller, 'Bu, uluslararası iş birliğini engelliyor.' Araştırma, özellikle son on yılda artan ABD-Çin rekabetinin altında yatan bu derin psikolojik unsura işaret ediyor.
Tarihsel Arka Plan
Miller, bu benzerliğin tarihsel kökenlerini de sorguluyor: ABD'nin kuruluşundaki 'vadedilmiş topraklar' miti ile Çin'in 'bin yıllık medeniyet' vurgusunun benzer işlev gördüğünü belirtiyor. 'Her iki ülke de kendisini dünya için bir model olarak görüyor,' diye ekliyor. Ancak bu durum, gelişmekte olan ülkeler tarafından da eleştiriliyor. Araştırmada, 'Bu kibir, iklim değişikliği gibi küresel sorunların çözümünü zorlaştırıyor' sonucuna varılıyor.
Geleceğe Dair Öngörüler
Miller, iki ülkenin de bu algıyı kırmak için adım atması gerektiğini savunuyor. 'Aksi halde rekabet her geçen gün artacak ve dünya daha tehlikeli bir yer haline gelecek' uyarısında bulunuyor. Araştırma, uluslararası kamuoyunda tartışma yaratırken, her iki ülkeden de henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Sonuç olarak, Miller'ın çalışması ABD ve Çin'in dış politikalarındaki benzer psikolojik yapıya ışık tutuyor. 'Öteki' kavramının uluslararası ilişkilerdeki yıkıcı etkisi, bu araştırmayla bir kez daha gündeme taşınıyor. Küresel barış için bu zihniyetin değişmesi gerektiği vurgulanıyor.
