ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon), ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'na (CENTCOM) İran'da büyük çaplı muharebe hazırlıklarına başlaması yönünde talimat verdiği iddia edildi. ABD'li kaynaklara dayandırılan haberlere göre, Başkan Donald Trump'ın olası bir saldırı talimatını ara seçimlerden ve İsrail seçimlerinden önce verebileceği öne sürüldü. Konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, iddialar başkent Washington'da ve uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
İddianın Kaynağı ve Kapsamı
Habere göre, Pentagon yönetimi CENTCOM'a İran'a yönelik olası bir operasyon için hazırlık seviyesini yükseltme emri verdi. Söz konusu talimatın, bölgedeki askeri varlığın güçlendirilmesi, lojistik destek hatlarının gözden geçirilmesi ve çeşitli senaryolara yönelik tatbikatların sıklaştırılmasını içerdiği ileri sürülüyor. ABD'li yetkililerin konuya ilişkin kamuoyuna yansıyan bir doğrulaması bulunmuyor. Ancak isminin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, hazırlıkların "savunma amaçlı" olduğunu savunurken, bazı uzmanlar bu tür talimatların saldırı planlamasının ilk adımı olabileceğine dikkat çekiyor.
Trump'ın Zamanlaması ve Seçim Bağlantısı
İddiaların odağında, Başkan Donald Trump'ın olası bir askeri müdahale kararını ne zaman vereceği sorusu yer alıyor. ABD'li kaynaklar, Trump'ın saldırı talimatını 6 Kasım 2018'de yapılacak ara seçimlerden ve İsrail'deki seçimlerden önce onaylayabileceğini belirtiyor. Bu değerlendirme, Beyaz Saray'ın İran politikasında son aylarda izlediği sert çizgiyle örtüşüyor. Trump yönetimi, Mayıs 2018'de İran ile imzalanan nükleer anlaşmadan çekilmiş ve Tahran'a yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu. Ağustos 2018'de yürürlüğe giren ilk yaptırım paketinin ardından, Kasım 2018'de petrol ve bankacılık sektörlerini hedef alan daha kapsamlı yaptırımların devreye girmesi bekleniyordu. Askeri hazırlık iddiaları, bu takvimin hemen öncesine denk gelmesi nedeniyle ayrıca dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İran, ABD'nin olası bir saldırısına karşı misilleme tehdidinde bulunmuş durumda. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nı kapatma ve bölgedeki müttefiklerine yönelik baskı araçlarını devreye sokma seçeneklerini masada tutuyor. Uzmanlar, böyle bir senaryonun küresel petrol arzında ciddi kesintilere yol açabileceği ve enerji fiyatlarını hızla yükseltebileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Birliği ve Rusya'dan ise henüz resmi bir açıklama gelmedi. NATO kaynakları, ittifakın olası bir operasyona dahil edilip edilmeyeceği sorusuna yanıt vermekten kaçınıyor.
Askeri Hazırlığın Anlamı
CENTCOM, ABD ordusunun Orta Doğu, Orta Asya ve Kuzey Afrika'daki operasyonlarını yürüten merkezi komutanlık olarak biliniyor. Büyük çaplı bir muharebe hazırlığı talimatı, bölgedeki askeri üslerde personel ve teçhizat takviyesi, uçak gemisi gruplarının konuşlandırılması ve istihbarat paylaşımının artırılması gibi adımları beraberinde getirebilir. Bu tür hazırlıkların aylar sürebileceği, dolayısıyla iddia edilen takvimin çok kısa olduğu belirtiliyor. Askeri analistler, açıklanan hazırlık seviyesinin savaş kararı anlamına gelmediğini, ancak caydırıcılık mesajı olarak okunabileceğini vurguluyor.
Olası Senaryolar ve Belirsizlikler
İddialar doğrultusunda üç ana senaryodan söz ediliyor: sınırlı füze saldırıları, İran'ın nükleer tesislerine yönelik hava operasyonları veya rejim değişikliğini hedefleyen daha kapsamlı bir askeri müdahale. Her senaryonun farklı riskleri bulunuyor. Sınırlı bir saldırı bile bölgesel bir savaşı tetikleyebilir. İran'ın vekil güçleri aracılığıyla Lübnan, Irak, Suriye ve Yemen'de misilleme yapabileceği değerlendiriliyor. Öte yandan, Trump yönetiminin geçmişte Suriye'ye yönelik sınırlı saldırıları andıran "tek seferlik" bir operasyonu tercih edebileceği de konuşuluyor.
İç siyaset açısından bakıldığında, ara seçimler öncesinde bir askeri operasyonun kamuoyu desteğini artırıp artırmayacağı tartışmalı. Tarihsel veriler, kısa süreli ve başarılı operasyonların yönetimlere geçici siyasi kazanç sağlayabildiğini gösteriyor. Ancak uzun süreli bir çatışma, seçmen nezdinde ters etki yapabilir. Bu nedenle Beyaz Saray'ın karar verirken askeri olduğu kadar siyasi ve ekonomik maliyetleri de hesapladığı düşünülüyor. Kongre'den henüz bir savaş yetkisi talebi gelmemesi, iddiaların henüz somut bir aşamaya geçmediğine işaret ediyor. Yine de CENTCOM'a verildiği öne sürülen hazırlık talimatı, Washington'ın İran'a yönelik baskı politikasında yeni bir aşamaya geçebileceğinin sinyali olarak yorumlanıyor. Önümüzdeki günlerde hem Pentagon'dan hem de Beyaz Saray'dan yapılacak açıklamalar, iddiaların doğruluğunu ve olası bir operasyonun zamanlamasını netleştirecek.
