ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Ankara temaslarının ardından Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının olası tedarikini görüşmek üzere İsrail'e yapmayı planladığı ziyaret iptal edildi. Pentagon yetkililerinden alınan bilgiye göre, iptalin gerekçesi olarak program yoğunluğu gösterilse de, kaynaklar kararın ABD'nin bölgedeki diplomatik dengeleri yeniden değerlendirmesiyle ilgili olduğunu belirtiyor. Gelişme, Türkiye'nin F-35 programına yeniden entegrasyonu konusundaki belirsizliği artırırken, savunma sanayii çevrelerinde ve piyasalarda yakından takip ediliyor.
F-35 Tedarik Sürecinde Son Durum
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle ABD tarafından F-35 programından çıkarılmıştı. Ankara, programdan çıkarılmasını haksız bulduğunu savunurken, son dönemde iki ülke arasında F-35 tedarikine yönelik temaslar yeniden hız kazanmıştı. Bakan Hegseth'in Ankara ziyareti sırasında Türk yetkililerle yapılan görüşmelerde, Türkiye'nin F-35 programına geri dönüşü için olası bir yol haritası üzerinde durulduğu iddia edilmişti. Ziyaretin İsrail ayağının iptali, bu sürecin henüz netlik kazanmadığını gösteriyor.
Ekonomik ve Stratejik Boyut
F-35 tedariki, sadece savunma kapasitesi açısından değil, Türkiye ekonomisi için de önemli bir parametre. Programdan çıkarılma nedeniyle Türk savunma sanayii şirketleri, F-35 üretim sürecindeki yan sanayi sözleşmelerini kaybetmişti. Yeniden entegrasyon, bu şirketlerin milyar dolarlık ihracat potansiyelini canlandırabilir. Ayrıca, Türk Hava Kuvvetleri'nin envanterindeki eskiyen F-16'ların yerini alacak yeni nesil savaş uçağı ihtiyacı, uzun vadede bütçe planlamalarını etkiliyor. Bakan Hegseth'in ziyaretinin iptali, savunma harcamalarına ilişkin belirsizliği artırarak piyasalarda dalgalanmaya neden oldu. Dolar/TL kuru, haberin ardından sınırlı bir yükseliş kaydetti.
Uluslararası Yansımalar
İptal kararı, sadece Türkiye-ABD ilişkilerini değil, bölgesel güç dengelerini de etkiliyor. İsrail, ABD'nin bölgedeki en önemli müttefiklerinden biri olarak F-35 programının kilit parçası konumunda. Hegseth'in İsrail ziyaretinin iptali, Washington'un Tel Aviv ve Ankara arasında bir denge gözetme çabası olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, ABD'nin Yunanistan'a F-35 satışını onaylaması ve Türkiye'ye yönelik belirsiz tutumunun, Ankara'nın alternatif arayışlarını hızlandırabileceğini belirtiyor. Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN ve Rusya ile olası Su-35 görüşmeleri, bu süreçte daha fazla gündeme gelebilir.
Değerlendirme
ABD Savunma Bakanı'nın İsrail ziyaretini iptal etmesi, Türkiye'nin F-35 tedarik sürecinin henüz başında olduğunu ve önünde ciddi diplomatik engeller bulunduğunu ortaya koyuyor. Ekonomik açıdan bakıldığında, bu belirsizlik Türk savunma sanayiinin orta vadeli planlamalarını zorlaştırıyor. Karar, aynı zamanda ABD'nin bölgedeki müttefikleri arasında denge politikası izleme çabasını yansıtıyor. Türkiye'nin bu süreçte yerli üretim kabiliyetlerini artırması ve alternatif tedarik kanallarını zorlaması, stratejik özerklik arayışının bir parçası olarak öne çıkıyor.
