Japonya'nın güneyindeki Okinawa adasında 39 yaşındaki bir kadının ölü bulunmasının ardından gözaltına alınan ABD deniz piyadesi, ülke genelinde Amerikan askeri varlığına yönelik tepkileri yeniden alevlendirdi. Olay, Okinawa'da konuşlu ABD üslerine karşı yıllardır süren hassasiyeti derinleştirirken, başkent Tokyo'da Dışişleri Bakanlığı önünde toplanan kalabalık, askeri personelin yargılanması ve üslerin statüsünün gözden geçirilmesi talebiyle protesto gösterisi düzenledi.
Okinawa'da Şok Eden Cinayet
Edinilen bilgilere göre, Okinawa'da yaşayan 39 yaşındaki bir kadın, geçtiğimiz günlerde kaybolduktan sonra cansız bedeni bulundu. Yerel polisin yürüttüğü soruşturma kapsamında, ABD deniz piyadesi olarak görev yapan bir asker gözaltına alındı. Yetkililer, şüphelinin olayla bağlantılı olduğunu belirtirken, cinayetin işleniş şekline dair ayrıntılar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Okinawa Valiliği, olayın ardından bölgede güvenlik önlemlerinin artırıldığını duyurdu.
Okinawa, Japonya topraklarının yalnızca yüzde 0,6'sını oluşturmasına rağmen, ülkedeki ABD askeri üslerinin yaklaşık yüzde 70'ine ev sahipliği yapıyor. Bu yoğunluk, ada halkı ile ABD ordusu arasında on yıllardır süren gerginliğin temel nedenlerinden biri. Özellikle 1995 yılında bir ABD askerinin 12 yaşındaki bir kıza cinsel saldırıda bulunması, adada kitlesel protestolara yol açmış ve o günden bu yana benzer olaylar her defasında büyük tepkiyle karşılanıyor.
Tokyo'da Protesto Dalgası
Cinayet haberinin yayılmasının ardından başkent Tokyo'da Dışişleri Bakanlığı binası önünde toplanan yüzlerce kişi, ABD askerlerinin Japonya'da işlediği suçlara karşı adalet çağrısı yaptı. Göstericiler, "Okinawa'yı yalnız bırakmayacağız", "Askeri üsleri istemiyoruz" yazılı pankartlar taşıdı. Polis, gösterinin barışçıl bir şekilde sona erdiğini bildirdi.
Protestocular, 1960 yılında imzalanan ve ABD askerlerine geniş dokunulmazlık tanıyan Güvenlik Antlaşması'nın gözden geçirilmesini talep etti. Japonya ile ABD arasındaki Status of Forces Agreement (SOFA) olarak bilinen anlaşma, Amerikan askerlerinin Japonya'da işlediği suçlarda yargı yetkisinin büyük ölçüde ABD'ye ait olmasını öngörüyor. Bu durum, özellikle Okinawa halkı tarafından yıllardır adaletsizlik olarak nitelendiriliyor.
Okinawa Valisi Denny Tamaki, olayın ardından yaptığı açıklamada, "Bir kez daha aynı acıyı yaşıyoruz. ABD askerlerinin neden olduğu suçların hesabını sormak için elimizden geleni yapacağız" dedi. Tamaki, merkezi hükümete çağrıda bulunarak, ABD ile müzakerelerde adanın sesini daha güçlü duyurmasını istedi.
Başbakan Takaichi'den İlk Açıklama
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, olayla ilgili olarak yaptığı yazılı açıklamada, "Okinawa'da yaşanan bu elim olayı derin üzüntüyle karşılıyorum. Soruşturmanın titizlikle yürütülmesi ve faillerin en ağır şekilde cezalandırılması için ABD makamlarıyla temas halindeyiz" ifadelerini kullandı. Takaichi, hükümetinin Okinawa halkının güvenliğini sağlamak için gerekli adımları atacağını vurguladı.
ABD Deniz Piyadeleri Okinawa Sözcüsü ise yaptığı basın açıklamasında, "Yerel makamlarla tam işbirliği içindeyiz. Soruşturmanın selameti açısından detay paylaşamıyoruz" dedi. ABD Büyükelçiliği'nden yapılan yazılı açıklamada da olayın yakından takip edildiği ve Japonya'nın yargı sürecine saygı duyulduğu belirtildi.
ABD Üslerine Yönelik Tepkilerin Tarihsel Arka Planı
Okinawa'daki ABD varlığı, II. Dünya Savaşı sonrası dönemde başladı. 1972'de adanın yönetimi Japonya'ya devredilmesine rağmen, ABD üsleri faaliyetlerini sürdürdü. Bugün adada yaklaşık 26 bin ABD askeri bulunuyor. Bu askerlerin karıştığı suçlar, kazalar ve çevre sorunları, Okinawa halkının öfkesini her geçen yıl artırıyor. 2016 yılında bir ABD askeri çalışanının bir kadını öldürmesi de büyük yankı uyandırmıştı.
Japonya merkezi hükümeti ile Okinawa yönetimi arasında, ABD üslerinin taşınması konusunda da anlaşmazlık bulunuyor. Henoko koyunda yapılması planlanan yeni üs inşaatı, yıllardır protestolara sahne oluyor. Okinawa halkı, üslerin tamamen kaldırılmasını veya en azından başka bölgelere taşınmasını istiyor.
Uluslararası Boyut ve Olası Yansımalar
Olay, yalnızca Japonya'da değil, ABD'nin askeri varlığının bulunduğu diğer ülkelerde de yakından izleniyor. Güney Kore, Almanya ve İtalya gibi ülkelerde de benzer statü anlaşmaları nedeniyle zaman zaman gerginlikler yaşanıyor. Uzmanlar, cinayet davasının Japonya-ABD ilişkilerinde yeni bir krize yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Japonya'da ana muhalefet partileri, hükümete çağrıda bulunarak ABD ile SOFA'nın yeniden müzakere edilmesini istedi. Anayasa Demokratik Partisi lideri, "Bu olay, adaletsizliğin bir kez daha kanıtıdır. Hükümet, ABD karşısında dik durmalıdır" dedi. İktidar koalisyonu içindeki bazı isimler de benzer görüşleri dile getirerek, anlaşmanın güncellenmesi gerektiğini savundu.
Öte yandan, ABD Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, olayın ciddiyetle ele alındığı ve soruşturmanın şeffaf yürütüleceği belirtildi. Ancak Pentagon, askerlerin statüsüne dair bir değişiklik sinyali vermedi.
Okinawa Halkının Beklentisi
Okinawa'da yaşayanlar, bu olayın ardından daha güçlü bir ses çıkarmayı hedefliyor. Ada genelinde imza kampanyaları düzenleniyor, sivil toplum örgütleri ABD üslerinin kapatılması için yeni eylem planları hazırlıyor. Yerel basına konuşan bir protestocu, "Artık yeter. Çocuklarımızı bu korkuyla büyütmek istemiyoruz. ABD askerleri buradan gitmeli" dedi.
Japonya hükümetinin, olayın ardından ABD ile üst düzey görüşmeler yapması bekleniyor. Başbakan Takaichi'nin önümüzdeki günlerde ABD Başkanı ile telefonda görüşerek konuyu gündeme getireceği öğrenildi. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı, ABD'den askeri personelin eğitimi ve disiplini konusunda somut adımlar talep edecek.
Okinawa'daki bu son olay, ABD'nin küresel askeri varlığının sorgulandığı bir dönemde yaşandı. Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki gerilimler ve Çin'in artan baskısı, Japonya'nın güvenlik politikalarını ABD ile daha da yakınlaştırırken, yerel halkın tepkisi hükümetin elini zayıflatıyor. Uzmanlar, olayın Japonya-ABD ittifakında çatlak yaratmayacağını ancak Okinawa sorununun çözümü için daha fazla diyalog gerektiğini belirtiyor.
Sonuç
Cinayet soruşturması devam ederken, Okinawa halkı adalet bekliyor. ABD askerlerinin yargılanma süreci ve hükümetin tutumu, önümüzdeki günlerde Japonya'nın iç siyasetini ve ABD ile ilişkilerini belirleyecek. Olay, bir kez daha gösterdi ki, askeri üslerin bulunduğu bölgelerde yaşayan insanların güvenliği ve adalete erişimi, uluslararası anlaşmaların ötesinde bir insan hakları meselesi.
