ABD Dışişleri Bakanlığı, yaklaşan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu öncesinde Filistin Yönetimi (PA) yetkilileri ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) üyelerine yönelik vize yaptırımlarını uzatacağını duyurdu. Bu karar, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın New York'taki BM toplantısına katılımını üst üste ikinci yıl engellemiş oluyor. Uygulama, ABD'nin Filistin yönetimine yönelik baskı politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Vize Yaptırımları ve Kapsamı
ABD yönetimi, 2019 yılında Filistin Kurtuluş Örgütü'nün Washington'daki temsilcilik ofisini kapatmıştı. Ardından, FKÖ ve Filistin Yönetimi yetkililerine yönelik vize kısıtlamaları getirilmişti. Bu yıl da benzer şekilde, BM Genel Kurulu'na katılacak Filistin heyetine vize verilmeyeceği bildirildi. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, kararın "güvenlik ve diplomatik öncelikler" doğrultusunda alındığını belirtti. Filistin tarafı ise kararı "uluslararası hukuka aykırı" olarak nitelendirdi.
Vize yaptırımları, yalnızca Abbas'ı değil, aynı zamanda üst düzey Filistinli yetkilileri ve FKÖ üyelerini de kapsıyor. Bu durum, Filistin'in BM platformunda sesini duyurmasını zorlaştırıyor. Uzmanlar, ABD'nin bu adımıyla Filistin yönetimini müzakere masasına dönmeye zorlamayı amaçladığını öne sürüyor.
Abbas'ın Tepkisi ve Uluslararası Yankılar
Mahmud Abbas, karara ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, ABD'nin tutumunu "çifte standart" olarak eleştirdi. Abbas, "Filistin halkının sesini susturmaya yönelik bu girişimler, barış çabalarına zarar veriyor" dedi. Filistin yönetimi, konuyu BM Güvenlik Konseyi'ne taşıyacağını duyurdu.
Uluslararası toplumdan da tepkiler geldi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi, kararın "endişe verici" olduğunu belirterek, tüm BM üyelerinin Genel Kurul'a katılma hakkı olduğunu vurguladı. Rusya ve Çin, ABD'nin kararını kınayan açıklamalar yaptı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise "Filistin'in meşru temsilcilerinin BM çatısı altında konuşmasının engellenmesi kabul edilemez" ifadelerini kullandı.
ABD-Filistin İlişkilerinde Gerilim
ABD ile Filistin yönetimi arasındaki ilişkiler, 2017'de Kudüs'ün İsrail'in başkenti olarak tanınmasıyla gerilmişti. Ardından ABD, Filistin'e yaptığı ekonomik yardımları kesme kararı almıştı. 2020'de imzalanan İbrahim Anlaşmaları ile İsrail'in bazı Arap ülkeleriyle normalleşmesi, Filistin meselesini uluslararası gündemin arka planına itti. ABD Başkanı Joe Biden döneminde ilişkilerde kısmi bir yumuşama yaşansa da vize kısıtlamaları gibi pratik adımlar devam ediyor.
Filistin yönetimi, BM Genel Kurulu'nda her yıl devlet başkanı düzeyinde temsil ediliyor. Abbas'ın konuşması, özellikle İsrail'in yerleşim faaliyetleri ve insan hakları ihlalleri konusunda uluslararası kamuoyunu harekete geçirmek için önemli bir fırsat olarak görülüyordu. Bu yılki engel, Filistin'in diplomatik hamlelerini sınırlayacak.
Ekonomik Yansımalar ve Bölgesel Etkiler
ABD'nin vize yaptırımları, Filistin ekonomisi üzerinde de dolaylı etkiler yaratabilir. Filistin yönetimi, uluslararası yardımlara ve BM fonlarına bağımlı durumda. Vize kısıtlamaları, Filistinli yetkililerin uluslararası toplantılara katılamaması nedeniyle yeni kaynak arayışlarını zorlaştırıyor. Ayrıca, bölgedeki yatırım iklimi olumsuz etkilenebilir.
Öte yandan, kararın İsrail ile normalleşme sürecini hızlandırabileceği yorumları yapılıyor. ABD'nin Filistin yönetimini zayıflatma stratejisi, Arap ülkeleriyle ilişkilerde yeni dengeler oluşturabilir. Ancak uzmanlar, bu tür adımların kalıcı barışı engelleyebileceği uyarısında bulunuyor.
ABD'nin Mahmud Abbas'ın BM toplantısına katılımını üst üste ikinci yıl engellemesi, Filistin meselesinin uluslararası arenada giderek marjinalleştiğini gösteriyor. Vize yaptırımları, kısa vadede Filistin yönetimini köşeye sıkıştırsa da uzun vadede İsrail-Filistin çatışmasına iki devletli çözüm umutlarını daha da zayıflatabilir. Uluslararası hukuk ve diplomatik teamüller açısından BM üyesi bir ülkenin temsilcisinin Genel Kurul'a katılmasının engellenmesi, ABD'nin küresel liderlik iddiasına gölge düşürüyor. Filistin yönetiminin atacağı adımlar ve BM üyelerinin tutumu, önümüzdeki günlerde belirleyici olacak.
