ABD Ticaret Temsilciliği, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmamasına yönelik yürüttüğü soruşturmalar kapsamında 60 ticaret ortağına gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Listede Türkiye, Çin, Rusya, Kanada, Hindistan, Brezilya ve Avrupa Birliği ülkeleri gibi önemli ticaret ortakları yer alıyor. Vergi oranları ürün bazında değişiklik göstermekle birlikte, bazı kalemlerde yüzde 25'e varan artış öngörülüyor. Karar, uluslararası ticarette yeni bir gerginlik dalgası yaratırken, dünya genelinde ekonomik ve siyasi yansımaları tartışılıyor.
Vergi listesinde hangi ülkeler var?
ABD Ticaret Temsilciliği tarafından yapılan açıklamada, soruşturmalar sonucunda 60 ülke ve bölgenin yetersiz uygulama gösterdiği tespit edilerek gümrük vergisi kapsamına alındığı belirtildi. Listede Türkiye'nin yanı sıra Çin, Rusya, Kanada, Meksika, Vietnam, Endonezya, Malezya, Tayland, Bangladeş, Pakistan, Sri Lanka, Nijerya, Etiyopya, Kenya, Mısır, Hindistan, Brezilya, Arjantin, Kolombiya, Şili, Peru, Ukrayna, Beyaz Rusya, Kazakistan, Güney Kore, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Avrupa Birliği ülkeleri bulunuyor. Ayrıca bazı Orta Doğu ve Afrika ülkeleri de listede yer aldı.
Zorla çalıştırma suçlamaları ve ABD'nin tepkisi
ABD, yıllardır özellikle Çin, Türkiye ve bazı Güney Asya ülkelerinde pamuk, tekstil, elektronik ve tarım ürünleri sektörlerinde zorla çalıştırma uygulamaları olduğu iddialarıyla ithalat kısıtlamaları getiriyor. Son soruşturma, ABD Gümrük ve Sınır Koruma Teşkilatı'nın raporları doğrultusunda başlatıldı. Raporda, birçok ülkenin zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların tespiti ve engellenmesi konusunda yetersiz kaldığı vurgulandı. ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai, "Zorla çalıştırma insanlığa karşı bir suçtur ve ABD bu uygulamalarla mücadelede tüm araçları kullanacaktır" ifadelerini kullandı.
Türkiye'ye yansımaları ne olacak?
Türkiye, ABD ile ticaretinde özellikle tekstil ve hazır giyim sektöründe önemli bir partner konumunda. 2023 yılında Türkiye'nin ABD'ye ihracatı 15 milyar doları aşarken, bu miktarın büyük kısmı tekstil ve otomotiv yan sanayi ürünlerinden oluştu. Yeni gümrük vergilerinin özellikle tekstil sektörünü olumsuz etkilemesi bekleniyor. Uzmanlar, vergi artışının Türk ihracatçıların rekabet gücünü azaltacağını, ayrıca zorla çalıştırma suçlamalarının Türkiye'nin uluslararası itibarına zarar verebileceğini belirtiyor. Türk hükümetinden henüz resmi bir açıklama gelmezken, Dışişleri Bakanlığı'nın konuyu diplomasi kanallarından takip ettiği öğrenildi.
Küresel ticarette yeni dönem
ABD'nin bu hamlesi, küresel ticarette korumacılık eğilimlerini artıracak bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle Çin ile ABD arasında süregelen ticaret savaşları, yeni vergilerle daha da derinleşebilir. Avrupa Birliği de benzer suçlamalarla karşı karşıya kalmamak için yasal düzenlemelerini gözden geçireceğini duyurdu. Uzmanlar, bu gelişmenin Dünya Ticaret Örgütü çerçevesinde tartışmalı bir hale gelebileceğini ve ülkelerin karşı önlemler alabileceğini ifade ediyor. ABD Ticaret Temsilciliği, son başvuru tarihine kadar düzelme olmazsa vergilerin 90 gün içinde yürürlüğe gireceğini belirtti.
Dünya genelinde işçi hakları ve insan hakları örgütleri, kararı memnuniyetle karşılarken, ihracatçı ülkeler endişeli. Türkiye'nin bu listede yer alması, özellikle batılı ülkelerle ticari ilişkilerinde yeni bir sorun alanı yaratabilir. Ancak henüz kesin vergi oranlarının açıklanmaması, pazarlık sürecine kapı bırakıyor. ABD'nin bu hamlesi, ticaret politikalarını insan hakları odaklı bir araç haline getirmeye çalıştığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde benzer vergilerin diğer ürün gruplarına da yayılması olası görünüyor.
