ABD'de 25 eyalet, Başkan Donald Trump yönetiminin ülkenin 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere uyguladığı yeni gümrük vergilerine karşı federal mahkemede dava açtı. New York, Kaliforniya ve Illinois'in aralarında bulunduğu eyaletler, bu tarifelerin yetki aşımı olduğunu ve ekonomik zarara yol açtığını savunuyor. Dava, San Francisco'daki ABD Bölge Mahkemesi'nde 22 Nisan'da açıldı.
Eyaletlerin Gerekçeleri
Davacı eyaletler, Trump'ın tarifelerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu, çünkü vergi koyma yetkisinin Kongre'ye ait olduğunu ileri sürüyor. Ayrıca, bu vergilerin tüketici fiyatlarını artırdığına, tedarik zincirlerini bozduğuna ve eyalet ekonomilerine ciddi zarar verdiğine dikkat çekiyorlar. Özellikle tarım ve imalat sektörlerinde faaliyet gösteren eyaletler, bu karardan doğrudan etkilendiklerini belirtiyor.
New York Başsavcısı Letitia James yaptığı açıklamada, "Bu tarifeler, Amerikalı ailelerin cebinden para çalmakta ve küçük işletmeleri iflasın eşiğine getirmektedir. Hardworking Americans'ın zararına olan bu yetki aşımına karşı hukuki mücadelemizi sürdüreceğiz" ifadelerini kullandı. Benzer şekilde Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta, "Bu dava, hukukun üstünlüğünü korumak ve Başkan'ın keyfi kararlarıyla eyaletlerin haklarını gasp etmesini önlemek için kritik öneme sahiptir" dedi.
Dava dilekçesinde, tarifelerin 25 eyalette 200 milyondan fazla insanı doğrudan etkilediği ve eyaletlerin yıllık 1,2 trilyon dolarlık ticaret hacmi olduğu vurgulanıyor. Ayrıca, bu vergilerin çelik, alüminyum, otomotiv, tarım ve tüketim malları gibi sektörlerde maliyetleri artırdığı belirtiliyor.
Arka Plan ve Hukuki Süreç
Trump yönetimi, tarifeleri Ulusal Acil Durumlar Yasası'nı (IEEPA) gerekçe göstererek çıkardı. Başkan, bu yasayı ticaret açığını kapatmak ve yerli üretimi teşvik etmek için bir araç olarak kullandı. Ancak hukukçular, bu yetkinin sınırlarını aştığına dair endişelerini dile getiriyor.
Eyaletlerin açtığı bu dava, Trump'ın tarifelerine karşı ilk büyük hukuki meydan okuma olma özelliği taşıyor. Daha önce birçok şirket ve ticaret odası, tarifelerin iptali için başvurularda bulunmuştu ancak eyaletlerin ortak hareket etmesi, bu konunun ne kadar ciddiye alındığını gösteriyor.
Uzmanlar, davanın sonucunun aylar sürebileceğini ve Yüksek Mahkeme'ye kadar taşınabileceğini ifade ediyor. Bu süreçte, tarifeler yürürlükte kalmaya devam edecek ve ABD'nin ticaret ortaklarıyla ilişkilerinde belirsizlik sürecek.
ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer, tarifelerin ülkenin ulusal güvenliği için gerekli olduğunu savundu ve "Başkan'ın bu kararları, Amerikan işçilerini korumak ve adil ticareti sağlamak için alınmıştır. Bu davayı kararlılıkla savunacağız" şeklinde açıklama yaptı.
Hukuki süreç devam ederken, 25 eyaletin bu hamlesi, federal hükümet ile eyaletler arasındaki yetki çatışmasını bir kez daha gündeme getirdi. Aynı zamanda, Trump'ın ticaret politikalarına karşı artan muhalefetin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Bu dava, ABD'deki ticaret politikalarının sadece federal hükümetin değil, eyaletlerin de yaşam alanlarını doğrudan etkilediğini gösteriyor. Önümüzdeki günlerde mahkemeden gelebilecek ara kararlar, piyasalar ve ticaret dünyası tarafından yakından takip edilecek.
