İran semalarında düşürülen bir ABD F-15 savaş uçağının pilotu, olay anına ilişkin verdiği ifadede, fırlatma koltuğunu kullanmadan hemen önce çok sayıda insansız hava aracının (İHA) koordineli şekilde hareket ederek "denizanası" benzeri bir formasyon oluşturduğunu iddia etti. Bu sıra dışı tanıklık, ABD istihbarat çevrelerinde yeni bir askeri teknolojinin varlığına dair tartışmaları alevlendirdi. Olayın detayları, İran'ın hava savunma kapasitesine ilişkin bilinenleri sorgulatırken, sürü zekasıyla çalışan İHA'ların savaş alanındaki rolünü yeniden gündeme taşıdı.
Pilotun ifadesi ve olay anı
İsmi açıklanmayan pilot, sorgu kayıtlarına yansıyan ifadesinde, uçağının İran hava sahasında rutin bir keşif görevi yürüttüğü sırada aniden radar sistemlerinin karıştığını belirtti. Ardından uçağın çevresinde yüzlerce küçük İHA'nın belirdiğini ve bunların bir denizanasının hareketlerini andıran senkronize bir düzen içinde manevra yaptığını anlatan pilot, "Sanki canlı bir organizmaydı. İHA'lar birbirleriyle iletişim halinde gibiydi, sürekli şekil değiştiriyorlardı. Uçağımı kilitlemeye çalıştıklarını hissettim" dedi. Pilot, bu olağanüstü durum karşısında fırlatma koltuğunu kullanarak kurtulduğunu ve kısa süre sonra uçağın infilak ettiğini aktardı. Olayın ardından İran resmi makamları, F-15'i kendi hava savunma sistemleriyle düşürdüklerini açıklamıştı.
Denizanası formasyonu ve sürü zekası
Pilotun tarif ettiği "denizanası" formasyonu, savunma uzmanlarına göre daha önce yalnızca teorik düzeyde konuşulan bir sürü taktiğine işaret ediyor. Bu taktikte, çok sayıda İHA, merkezi bir kontrol olmadan birbirleriyle iletişim kurarak organik bir yapı oluşturuyor. Drone'lar, bir denizanasının dokunaçları gibi hareket ederek düşman radarını yanıltabiliyor, elektronik harp sistemlerini aşabiliyor ve eş zamanlı saldırı düzenleyebiliyor. ABD'li askeri analistler, bu teknolojinin İran'ın son yıllarda yürüttüğü İHA programlarının bir ürünü olabileceğini belirtirken, Çin ve Rusya'nın da benzer çalışmalar yaptığına dikkat çekiyor. Pentagon sözcüsü, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmazken, konunun "yüksek öncelikle" incelendiğini duyurdu.
Öte yandan olay, ABD'nin bölgedeki hava üstünlüğüne gölge düşürmesi açısından da önem taşıyor. Son yıllarda İran, sınırlı hava savunma sistemlerine rağmen ABD insansız hava araçlarını düşürmüş, ancak bir savaş uçağını bu şekilde kaybetmesi ilk kez yaşanmıştı. İran'ın sürü taktikleriyle donattığı İHA'ların, geleneksel hava savunma sistemlerini aşmada etkili olması, stratejik dengeleri değiştirme potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, bu gelişmenin hava kuvvetlerinin operasyonel doktrinlerini yeniden gözden geçirmesine yol açabileceği görüşünde. Bağımsız değerlendirmeler, sürü zekasıyla çalışan İHA'ların savaşın doğasını temelden dönüştürebileceğine işaret ediyor.
