Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Rusya'da ciddi insan hakları ihlalleri, sivil toplum kuruluşlarına ve demokratik muhalefete yönelik baskılara karşı uygulanan kısıtlayıcı tedbirlerin süresini bir yıl daha uzatma kararı aldı. Karar, 15 Mart 2025 tarihli toplantıda oybirliğiyle kabul edildi. Yaptırımlar, 2026 Mart ayına kadar yürürlükte kalacak.
Yaptırım kapsamındaki kişi ve kuruluşlar
AB'nin insan hakları yaptırımları, Rusya'da siyasi muhaliflerin, insan hakları savunucularının ve bağımsız medyanın hedef alınmasına karışan kişi ve kuruluşlara yönelik seyahat yasakları ve mal varlığı dondurma işlemlerini içeriyor. Halihazırda yaptırım listesinde 50'den fazla gerçek kişi ve 30'a yakın tüzel kişi bulunuyor. Bunlar arasında federal güvenlik birimleri, yargı mensupları ve devlet destekli medya kuruluşları yer alıyor.
AB Konseyi'nden yapılan yazılı açıklamada, "Rusya'da insan hakları ve temel özgürlüklerin durumu sürekli kötüleşmektedir. Sivil toplumun çalışma alanı daraltılmış, muhalif sesler susturulmuştur. Bu nedenle yaptırımların sürdürülmesi zorunludur" ifadeleri kullanıldı. Karar, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı ve ülkedeki otoriterleşme eğilimleri göz önüne alınarak alındı.
AB'nin yaptırım mekanizması
AB, ilk kez 2019 yılında Rusya'ya karşı insan hakları alanında sektörel yaptırım uygulamaya başlamıştı. Bu tedbirler, kimyasal silah kullanımı, siber saldırılar ve siyasi muhaliflere yönelik zehirleme girişimleri gibi olaylara yanıt olarak genişletilmişti. Son uzatma ile birlikte yaptırım rejimi, Rusya'da ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve hukukun üstünlüğü alanındaki ihlalleri kapsayacak şekilde güncellenmiş oldu.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Rusya'da insan hakları alanındaki baskılar her geçen gün artıyor. Aleksandr Navalni'nin ölümü ve yüzlerce muhalifin hapsedilmesi, bu rejimin vahşetini gözler önüne seriyor. AB olarak bu politikaları değiştirene kadar baskıyı sürdüreceğiz" dedi.
Yaptırımların uzatılması, AB üyesi 27 ülke tarafından onaylandı. Macaristan ve Slovakya'nın başlangıçta itiraz ettiği ancak uzun müzakereler sonucunda ikna edildiği bildirildi. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise kararı kınayarak, "AB'nin yaptırımları hukuk dışı ve sonuçsuzdur. Bu kararlar Rusya'yı hedef almanın ötesinde, Avrupa'nın kendine zarar vermesinden başka bir işe yaramamaktadır" açıklamasını yaptı.
Bu gelişme, AB'nin Rusya'ya karşı uyguladığı kapsamlı yaptırım paketlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. İnsan hakları yaptırımları, ekonomik yaptırımlardan bağımsız olarak sürdürülüyor ve her yıl gözden geçiriliyor. Uzmanlar, yaptırımların sembolik olduğu kadar baskı aracı olarak da işlev gördüğünü, ancak Rus yönetiminin politikalarında köklü bir değişiklik yaratmasının beklenmediğini belirtiyor. AB'nin kararlılığı, uluslararası toplumda insan hakları normlarının korunması açısından önemli bir sinyal oluşturuyor.
