Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, otomotiv sektöründe çevresel sürdürülebilirliği artırmak amacıyla yeni araçların üretiminde geri dönüştürülmüş plastik kullanımını kademeli olarak zorunlu hale getiren ve ömrünü tamamlamış araçların yeniden kullanımı, geri dönüşümü ve geri kazanımını artırmayı hedefleyen yeni kuralları onayladı. Brüksel'de 20 Mart 2025'te yapılan oturumda kabul edilen düzenleme, 2027 yılından itibaren yeni araçlarda en az %25 oranında geri dönüştürülmüş plastik kullanımını zorunlu kılıyor. Bu oranın 2030'da %30'a, 2035'te ise %35'e yükseltilmesi planlanıyor.
Yönetmeliğin kapsamı ve hedefleri
Yeni kurallar, M1 (binek araç) ve N1 (hafif ticari araç) kategorilerindeki tüm yeni araçları kapsıyor. Düzenleme, araç üreticilerine plastik parçalarının en az %25'inin geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmesini zorunlu kılıyor. Ayrıca, araç ömrü sona erdiğinde, aracın ağırlığının en az %95'inin geri dönüştürülebilir veya geri kazanılabilir olması gerekiyor. Şu anda bu oran %85 seviyesinde bulunuyor. AB Komisyonu, düzenlemenin 2035 yılına kadar yılda 12 milyon ton CO2 emisyonunu azaltacağını ve araç başına plastik atık miktarını %30 düşüreceğini öngörüyor. Aynı zamanda, geri dönüştürülmüş malzeme talebi yaratılarak döngüsel ekonominin canlanması hedefleniyor.
Sektör temsilcilerinden tepkiler
Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA), düzenlemeyi "iddialı ancak uygulanabilir" olarak nitelendirdi. Birlik, geri dönüştürülmüş plastik tedarik zincirinin henüz yeterli kapasiteye ulaşmadığını vurgularken, AB'nin geri dönüşüm altyapısına yatırım yapmasının önemine dikkat çekti. Alman otomotiv devi Volkswagen, yeni kuralların inovasyonu teşvik edeceğini belirtirken, Fransız üretici Renault, geri dönüştürülmüş malzeme kullanımında lider konumda olduğunu ve düzenlemeyi memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Öte yandan, küçük ve orta ölçekli üreticiler maliyet artışlarından endişe ediyor, ancak AB uzun vadede işletme maliyetlerinin düşeceğini savunuyor.
AB'nin döngüsel ekonomi stratejisi
Yeni düzenleme, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Döngüsel Ekonomi Eylem Planı'nın bir parçası olarak hazırlandı. AB, 2050 yılına kadar iklim nötr olma hedefine ulaşmak için otomotiv sektöründe kapsamlı dönüşümler öngörüyor. Daha önce elektronik atıklar, ambalaj atıkları ve tekstil atıkları için benzer düzenlemeler yapan AB, şimdi de araç atıklarını hedef alıyor. 2020 verilerine göre AB'de her yıl yaklaşık 6 milyon araç ömrünü tamamlıyor ve bunların %25'i hâlâ düzenli depolama sahalarına gidiyor. Yeni kurallarla bu oranın sıfıra indirilmesi amaçlanıyor. Düzenleme, ayrıca araç tasarım aşamasında söküm, geri dönüşüm ve malzeme tanımlama kolaylığı sağlayacak standartlar getiriyor. AB üyesi ülkeler, yönetmeliği ulusal hukuka aktarmak için 18 ay süreye sahip. Türkiye gibi aday ülkelerin de orta vadede benzer düzenlemeleri benimsemesi bekleniyor, zira Türkiye otomotiv ihracatının büyük kısmını AB'ye yapıyor. Bu nedenle Türk otomotiv sanayisi de geri dönüşüm hedeflerine uyum sağlamak için hazırlıklara başlamalı.
