Avrupa Birliği, Afganistan'daki düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesi konusunu ele almak üzere Taliban yönetimiyle Brüksel'de bir toplantı gerçekleştirdi. Görüşme, AB'nin 2021'de Kabil'in düşüşünden bu yana Taliban'la yaptığı en yüksek düzeyli resmi temaslardan biri olarak kayıtlara geçti. Toplantının ana gündem maddesi, Avrupa'da bulunan Afgan vatandaşlarının gönüllü ve zorunlu geri dönüş süreçlerinin hızlandırılmasıydı.
Görüşmenin perde arkası
AB yetkilileri, Taliban'la yapılan toplantının insani gerekçelerle düzenlendiğini vurgularken, görüşmede ayrıca Afganistan'daki insan hakları durumu ve kız çocuklarının eğitimi gibi hassas konuların da ele alındığı belirtildi. Ancak AB Dış İlişkiler Servisi'nden yapılan açıklamada, bu temasın Taliban'ın tanınması anlamına gelmediği özellikle ifade edildi.
Brüksel'deki toplantıya Afganistan tarafından Dışişleri Bakan Vekili Emir Han Muttaki liderlik etti. Muttaki'nin ekibinde yer alan yetkililer, Afganistan'ın tüm komşu ülkelerle iyi ilişkiler kurmak istediğini ve göç konusunda iş birliğine hazır olduklarını dile getirdi.
Göç krizi ve AB'nin yeni stratejisi
Avrupa Birliği, son yıllarda artan düzensiz göç dalgasıyla başa çıkmak için farklı yöntemler arıyor. Afganistan kaynaklı göçler, özellikle 2021'deki yönetim değişikliğinden sonra önemli bir endişe kaynağı haline gelmişti. AB, şu ana kadar Taliban'ı resmen tanımamış olsa da, sahadaki fiili durum ve artan göç baskısı, Brüksel'i bu tür pratik diyaloglara yöneltti.
Uzmanlar, AB'nin bu adımını "realpolitik" olarak nitelendiriyor. Göç uzmanı Prof. Dr. Mehmet Ali Tekin'e göre, "AB, Afganistan'daki insani krizi görmezden gelemeyeceğini anladı. Ancak Taliban'la iş birliği yapmak, Avrupa kamuoyunda tepkilere yol açabilir. Brüksel, bu dengeyi gözetmeye çalışıyor."
Toplantı sonrasında iki tarafın da memnuniyetini ifade eden açıklamalar yaptığı görüldü. Taliban sözcüsü Zebihullah Mücahid, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Avrupa Birliği'yle mutabakata vardık. Afganistan'da istikrar sağlandığında, tüm ülkelerle normal ilişkiler kurmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.
Öte yandan, insan hakları örgütleri AB'nin Taliban'la masaya oturmasını sert bir dille eleştirdi. Uluslararası Af Örgütü, "Taliban'ın kadınlara ve kız çocuklarına yönelik baskıcı uygulamaları devam ederken, onlarla iş birliği yapmak kabul edilemez" açıklamasında bulundu.
AB'nin attığı bu adım, önümüzdeki dönemde diğer Batılı ülkelerin de Taliban'la benzer görüşmeler yapmasının önünü açabilir. Ancak gözlemciler, özellikle insan hakları konusunda ilerleme kaydedilmeden, tam bir normalleşmenin kısa vadede mümkün olmadığını belirtiyor.
