Avrupa Birliği (AB), Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı nedeniyle dondurulan Rusya Merkez Bankası varlıklarından elde edilen 1,4 milyar avroluk gelirin, Ukrayna'ya askeri ve mali destek olarak aktarılacağını duyurdu. Bu karar, AB liderlerinin Brüksel'de yaptığı zirvede alındı. AB Konseyi Başkanı Charles Michel, kararın Ukrayna'nın direnişini güçlendireceğini ve ülkenin yeniden inşasına katkı sağlayacağını belirtti.
AB'nin tarihi adımı: Dondurulan varlıklardan ilk kez doğrudan yardım
Söz konusu paket, Rusya'nın işgalinin başlamasından bu yana AB tarafından dondurulan varlıklardan sağlanan gelirin doğrudan Ukrayna'ya aktarıldığı ilk büyük ölçekli uygulama niteliği taşıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu, adaletin ve uluslararası hukukun zaferidir. Rusya, işgalinin bedelini ödemek zorundadır" dedi. AB, dondurulan Rus varlıklarının toplam değerinin yaklaşık 260 milyar avro olduğunu ve bunların büyük bir kısmının Belçika merkezli Euroclear'da tutulduğunu açıklamıştı.
Ukrayna Başbakanı Denis Şmigal, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda AB'nin kararını memnuniyetle karşılayarak, "Bu fonlar, savunma harcamalarımızı karşılamak ve ülkemizin altyapısını onarmak için kritik öneme sahip" ifadelerini kullandı. Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, kararın "hukuki dayanaktan yoksun" olduğunu savunarak misilleme yapacaklarını duyurdu.
Fonların kullanım alanları ve dağıtım planı
AB yetkililerine göre, 1,4 milyar avroluk kaynağın büyük bölümü Ukrayna'nın acil askeri ihtiyaçları için ayrılırken, kalan kısım insani yardım ve kritik altyapının onarımına yönlendirilecek. Fonlar, Avrupa Barış Fonu ve Ukrayna'ya yönelik makro-finansal istikrar programı aracılığıyla aktarılacak. AB Komisyonu, önümüzdeki aylarda benzer ödemelerin de yapılabileceğini ve yıl sonuna kadar toplamda 3 milyar avroya ulaşılmasının beklendiğini bildirdi.
Ukrayna'ya yapılan bu destek, batılı ülkelerin Rusya'ya uyguladığı yaptırımların yanı sıra, dondurulan varlıkların kullanımına ilişkin hukuki tartışmaları da beraberinde getiriyor. Uzmanlar, bu uygulamanın uluslararası hukukta emsal teşkil edebileceğini, ancak Rusya'nın misilleme olarak Batılı ülkelerin varlıklarını dondurmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
AB, bu adımla birlikte Rusya'ya yönelik baskıyı artırmayı ve Ukrayna'nın direnişini sürdürebilmesi için finansal desteği güvence altına almayı hedefliyor. Karar, AB liderlerinin ortak bildirisinde de açıkça yer aldı. Bildiride, "Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğüne olan bağlılığımız sarsılmazdır. Rusya'nın saldırganlığının bedelini ödemesi için kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz" ifadelerine yer verildi.
AB'nin bu hamlesi, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırdı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, kararı "cesur ve adil" olarak nitelendirirken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise AB'ye teşekkür ederek, "Bu, Rusya'nın işgal ettiği topraklardan elde ettiği kazanımların boşa çıkarılması anlamına geliyor" dedi.
Özellikle Avrupa'da yükselen yaşam maliyeti ve enerji krizine rağmen AB ülkelerinin Ukrayna'ya yönelik desteğini sürdürmesi, birlik içindeki kararlılığın bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Bazı üye ülkeler, fonların Ukrayna'ya aktarılmasının kendi bütçelerine yük getireceğini savunsa da, çoğunluk bu adımın Rusya'ya karşı caydırıcılığı artıracağı görüşünde.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. Ayşe Ünal, "Bu karar, savaşın finansmanında yeni bir döneme işaret ediyor. AB, kendi hukuk sistemini aşarak dondurulan varlıkların işletme gelirlerini üçüncü bir ülkeye aktarma konusunda ilk kez bu kadar cesur bir adım attı. Bu, ileride Rusya'nın Batı'daki varlıklarına el konulmasına zemin hazırlayabilir" şeklinde konuştu.
Ukrayna'ya yapılacak bu yardımın, Avrupa genelinde artan aşırı sağ hareketlerin muhalefetine rağmen hayata geçirilmesi, AB'nin ortak dış politika vizyonunu da güçlendirdi. Önümüzdeki dönemde benzer adımların atılıp atılmayacağı merak konusu olurken, Brüksel yönetiminin bu fonları "güvenli ve şeffaf" bir şekilde kullanacağı belirtiliyor.
