Eskişehir'de yaşayan 78 yaşındaki bir kadın, üvey kızı tarafından evinde ölü bulundu. Ancak olayın ardından yapılan incelemelerde ortaya çıkan detay herkesi şaşırttı: Kadının hiçbir resmi kimliği, nüfus kaydı veya herhangi bir devlet kurumunda kaydı bulunmuyordu. Tam 78 yıl boyunca kimliksiz bir şekilde yaşamış ve ölümüyle birlikte adeta yoktan var olmuş bir hayat hikayesi gün yüzüne çıktı.
Üvey kızının ihbarıyla ortaya çıkan trajedi
Olay, Eskişehir'in merkez ilçelerinden birinde meydana geldi. Üvey kızının uzun süredir haber alamadığı yaşlı kadının evine giderek durumu kontrol etmesiyle başladı. İçeri girdiğinde kadını yatağında hareketsiz bulan üvey kız, hemen sağlık ekiplerine haber verdi. Sağlık ekiplerinin yaptığı incelemede kadının hayatını kaybettiği belirlendi ve olay emniyet güçlerine bildirildi.
Polis ekipleri, olay yerinde yaptıkları ilk incelemede kadının kimliğini tespit etmek için yanında herhangi bir kimlik belgesi bulamadı. Bunun üzerine kadının parmak izi alınarak nüfus kayıt sisteminde tarama yapıldı. Ancak sonuç şaşırtıcıydı: Hiçbir kayıt bulunamadı. Ne nüfus cüzdanı, ne pasaport, ne ehliyet... Kadın, devlet kayıtlarında adeta hayalet gibiydi.
Memleketi Ardahan ama resmi hiçbir kaydı yok
Yapılan araştırmalarda kadının memleketinin Ardahan olduğu, ancak burada da herhangi bir kaydının bulunmadığı öğrenildi. Kadının ailesi ve yakın çevresiyle yapılan görüşmelerde, onun hiçbir zaman resmi bir işlem yaptırmadığı, sağlık hizmetlerinden yararlanmadığı ve sosyal güvenlik sistemine dahil olmadığı anlaşıldı. Yetkililer, bu durumun istisnai bir vaka olduğunu belirterek, "Nüfus kaydı olmayan bir kişiyle karşılaşmak çok nadir görülen bir durum. Bu kadar uzun süre kimliksiz yaşayabilmesi, devlet kurumlarıyla hiçbir temasının olmaması gerçekten dikkat çekici" dedi.
Kadının cesedi, otopsi yapılmak üzere Eskişehir Adli Tıp Kurumu'na kaldırıldı. Kesin ölüm sebebinin belirlenmesinin ardından, kimlik tespiti için DNA örneği alınarak ilgili birimlere gönderileceği öğrenildi. Bu arada, Nüfus Müdürlüğü ve Sosyal Güvenlik Kurumu gibi kurumlardan kadının geçmişine dair herhangi bir kayıt olup olmadığı araştırılıyor.
Kimliksiz yaşam: Nadir ama mümkün
Türkiye'de her vatandaşın doğumla birlikte nüfus kütüğüne kaydedilmesi yasal bir zorunluluk. Ancak kırsal kesimlerde, özellikle geçmiş yıllarda doğum kayıtlarının zamanında yapılmaması gibi nedenlerle kimliksiz kişiler bulunabiliyor. Emniyet Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye'de nüfus kaydı olmayan yaklaşık 5 bin kişinin bulunduğu tahmin ediliyor.
Sosyolog Dr. Ayşe Yılmaz, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, "Kimliksiz yaşamak, özellikle eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik gibi temel hizmetlere erişimin olmadığı anlamına geliyor. Bu kişiler genellikle toplumdan izole bir şekilde yaşarlar. Bizim için trajik olan sadece ölüm değil, aynı zamanda bu kişinin yaşamı boyunca devlet tarafından görülmemiş olması. Bu durum, sosyal devlet olma yolunda aşılması gereken bir sorun" dedi.
Olay, kadının kimliğinin belirlenmesi ve yakınlarına teslim edilmesiyle nihayete erecek. Ancak hayatı boyunca hiçbir resmi evrak taşımayan, parmak izi olmayan, fotoğrafı bulunmayan bir insanın varlığı, Türkiye'deki kimlik kayıt sistemindeki potansiyel eksiklikleri de gözler önüne serdi.
