Ankara'nın Nallıhan ilçesinde yaşayan 71 yaşındaki Ahmet Öztürk, ailesinden miras kalan ipek böceği yetiştiriciliğini 6 yıldır evinin altındaki atölyede sürdürüyor. Sezonda 40 gün süren üretimle 216 bin TL gelir elde eden Öztürk, bu geleneksel mesleği yaşatmanın mutluluğunu yaşıyor. İpek böceği yetiştiriciliği, sabır ve özen gerektiren bir uğraş olarak dikkat çekiyor.
İpek böceği yetiştiriciliği nasıl yapılıyor?
Ahmet Öztürk, her yıl nisan ayında ipek böceği yumurtalarını kuluçkaya yatırıyor. Yumurtalardan çıkan tırtıllar, dut yapraklarıyla besleniyor. Yaklaşık 30 gün süren beslenme döneminin ardından tırtıllar koza örmeye başlıyor. Kozalar, 10 gün içinde toplanarak ipek liflerine dönüştürülüyor. Öztürk, bu süreçte düzenli olarak sıcaklık ve nem kontrolü yapıyor. Üretim boyunca dut yaprağı temini için bahçesinde 50'den fazla dut ağacı bulunuyor.
İpek böceği yetiştiriciliği, özellikle kırsal kesimde ek gelir kapısı olarak görülüyor. Öztürk, ürettiği ipek kozalarını Bursa'daki ipek fabrikalarına satıyor. Kilogram başına 600 TL'den alıcı bulan kozalar, yılda toplam 360 kilogram üretimle 216 bin TL gelir sağlıyor.
Geleneksel meslekler ve ekonomik katkısı
Ahmet Öztürk gibi geleneksel yöntemlerle ipek böceği yetiştiren üreticiler, Türkiye'de sayılı kalmış durumda. Nallıhan ve çevresi, geçmişte ipek böceği üretiminin yoğun olduğu bölgeler arasında yer alıyor. Ancak günümüzde sentetik ipliklerin yaygınlaşması ve genç nüfusun şehirlere göçü bu mesleği geriletti. Öztürk, "Bu iş dedemden babama, babamdan bana kaldı. Şimdi torunlarıma öğretiyorum ama onlar şehirde okumak istiyor" diyor.
İpek böceği yetiştiriciliği, sadece kültürel miras açısından değil, aynı zamanda kırsal kalkınma için de önem taşıyor. Devlet, bu alanda üreticilere hibe ve destekler sağlıyor. Öztürk, geçen yıl Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan aldığı 10 bin TL hibe ile yeni bir kuluçka makinesi satın aldı.
Uzmanlar, ipek böceği yetiştiriciliğinin doğal ve sürdürülebilir bir üretim modeli olduğunu vurguluyor. Dut ağaçları sayesinde erozyon önlenirken, ipek lifleri biyobozunur özellik taşıyor. Bu yönüyle çevre dostu bir sektör olarak öne çıkıyor.
Ahmet Öztürk, yaşına rağmen işini sevgiyle yaptığını belirtiyor. "Burada ürettiğim ipekler, el emeği göz nuru. İnsanların giydiği kıyafetlerde benim emeğim var diye düşünmek gurur verici" ifadelerini kullanıyor.
Türkiye'de ipek böceği yetiştiriciliği, toplam 1500 civarında aile tarafından yapılıyor. Üretim miktarı yıllık 100 ton civarında seyrediyor. Sektör, özellikle Bursa, Antalya, Muğla ve Ankara'da yoğunlaşıyor. Nallıhan Belediyesi, bölgede ipek böceği yetiştiriciliğini teşvik etmek amacıyla eğitim programları düzenliyor.
