Ticaret Bakanlığı Gümrük Muhafaza ekipleri, 2024 yılının ilk yarısında gümrük kapılarında gerçekleştirdiği 3 bin 433 operasyonla yaklaşık 63 milyar liralık kaçak eşyaya el koydu. Bu operasyonlar, sadece ticaretin değil aynı zamanda kamu düzeninin ve sağlığının korunması açısından da kritik öneme sahip. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, kaçakçılıkla mücadelede kararlılık vurgulanırken, ele geçirilen ürünler arasında uyuşturucu, silah, tarihi eser, akaryakıt ve tütün mamullerinin bulunduğu belirtildi.
Yoğun denetim ve teknolojik altyapı
Gümrük Muhafaza ekipleri, risk analizine dayalı akıllı denetim sistemleriyle kaçakçılık girişimlerini tespit ediyor. Özellikle büyük limanlar, kara hudut kapıları ve havalimanlarında yapılan kontrollerde yüksek kapasiteli tarama cihazları, x-ray sistemleri ve narkotik dedektör köpekleri kullanılıyor. 2024'ün ilk yarısında el konulan kaçak eşyanın piyasa değeri 62,8 milyar lira olarak hesaplandı. Bu rakam, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 15'lik bir artışı işaret ediyor. Operasyonların büyük bir kısmı İstanbul, İzmir, Mersin ve Edirne gibi yoğun ticaret bölgelerinde gerçekleşti.
Hangi ürünler ele geçirildi?
Operasyonlarda en fazla ele geçirilen ürünler arasında akaryakıt, sigara, çay ve elektronik eşya öne çıkıyor. Uyuşturucuyla mücadele kapsamında ise 15 ton kokain ve eroin benzeri madde ele geçirilirken, 3 bin 400 adet silah ve 1,2 milyon mermi yakalandı. Ayrıca, tarihi eser kaçakçılığına yönelik operasyonlarda 9 bin 500 parça eser kurtarıldı. Gümrük Muhafaza ekipleri, beyan dışı bırakılan ya da gizlenen yüzlerce farklı ürün türüne el koydu. Bu ürünlerin bir kısmı kamu sağlığını tehdit eden gıda ve ilaç taklitlerinden oluşuyor.
Kaçakçılığın ekonomiye etkisi
Uzmanlar, kaçakçılığın sadece kayıt dışı ekonomiye katkıda bulunmakla kalmadığını, aynı zamanda haksız rekabete yol açarak yasal ticareti de olumsuz etkilediğini belirtiyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2023 yılında toplam 128 milyar liralık kaçak eşya ele geçirilmişti. Bu yılki artış eğilimi, gümrük denetimlerinin etkinliğini koruduğunu gösteriyor. Bakanlık ayrıca, sınır ötesi iş birlikleri ve istihbarat paylaşımı sayesinde organize kaçakçılık şebekelerine darbe vurulduğunu açıkladı.
Gümrüklerde ele geçirilen kaçak eşyanın ekonomiye geri kazandırılması için yasal prosedürler işletiliyor. El konulan ürünlerin bir kısmı muhafaza altına alınırken, sağlığa zararlı olmayan tüketim malları ihaleyle satılarak bütçeye gelir sağlanıyor. Bu yöntemle, 2024 ilk yarısında 4,2 milyar liralık satış gerçekleştirildi.
Gelecek dönem hedefleri
Ticaret Bakanlığı, kaçakçılıkla mücadelede yapay zeka destekli risk analiz sistemlerini yaygınlaştırmayı planlıyor. Ayrıca, personel eğitimine ve saha ekipmanlarının modernizasyonuna ağırlık verilecek. Bakanlık yetkilileri, vatandaşların da kaçakçılık şüphesi durumunda Alo 130 ihbar hattını kullanarak sürece katkıda bulunabileceğini hatırlatıyor.
Gümrük muhafaza faaliyetleri, Türkiye'nin ticaret hacminin artışıyla birlikte daha da kritik hale geliyor. Her ne kadar operasyon sayıları artsa da kaçakçılığın tamamen önlenmesi için uluslararası iş birliği ve teknolojik yatırımların devam etmesi gerekiyor. Bu çabalar, hem devletin kayıp gelirlerini azaltıyor hem de toplum sağlığını ve güvenliğini koruyor.
