İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından düzenlenen 54. İstanbul Müzik Festivali, bu yıl ilk kez 'Rahat Konser' uygulamasını hayata geçiriyor. Otizm spektrumundaki bireyler, demans hastaları ve diğer nörolojik çeşitliliklere sahip kişiler ile onların yakınları için özel olarak hazırlanan bu konserler, geleneksel konser kurallarının esnetildiği, daha kapsayıcı bir dinleme ortamı sunmayı hedefliyor. Festival kapsamında iki farklı tarihte düzenlenecek Rahat Konserler, katılımcıların müziği kendi koşullarında deneyimlemelerine olanak tanıyacak.
Rahat Konser nedir?
Rahat Konserler, standart konserlerden farklı olarak, ışık ve ses seviyelerinin ayarlandığı, alkış veya sessizlik zorunluluğunun olmadığı, izleyicilerin istedikleri zaman girip çıkabildiği esnek bir format sunuyor. Konser boyunca seyircilerin hareket etmeleri, konuşmaları veya duygusal tepkiler vermeleri serbest. Ayrıca kulaklık veya gürültü önleyici ekipman kullanımına da izin veriliyor. Bu sayede, duyusal hassasiyeti olan bireylerin müzikten keyif alması ve kendilerini rahat hissetmeleri amaçlanıyor.
Neden böyle bir uygulama?
Nörolojik çeşitlilik kavramı, insan beyninin farklı çalışma biçimlerini normal ve değerli kabul eden bir yaklaşımı ifade ediyor. Otizm, DEHB, disleksi gibi durumları kapsayan bu çeşitlilik, bireylerin duyusal uyaranlara farklı tepkiler vermesine neden olabiliyor. Geleneksel konser ortamları, yüksek ses, parlak ışıklar ve kalabalık gibi faktörlerle bu kişiler için stres kaynağı olabiliyor. İKSV, bu konserlerle kültür sanat etkinliklerine erişimde eşitlik sağlamayı ve herkesin müzik deneyiminden pay almasını hedefliyor.
Dünyada örnekleri bulunan Rahat Konser modeli, ilk kez 1990'larda Birleşik Krallık'ta otizmli bireyler için uyarlanmıştı. Günümüzde birçok orkestra ve festival, benzer kapsayıcı etkinlikler düzenliyor. İstanbul Müzik Festivali de bu akıma katılarak Türkiye'de bir ilke imza atıyor.
Konser programı ve detaylar
Rahat Konserler, festivalin iki farklı mekanında gerçekleşecek. İlk konser 8 Haziran'da Sakıp Sabancı Müzesi'nde, ikincisi ise 15 Haziran'da İş Sanat'ta düzenlenecek. Her iki konserde de klasik müzik eserlerinden oluşan bir repertuar sunulacak. Konserlerin süresi yaklaşık 45 dakika olarak planlanırken, katılımcıların önceden kayıt yaptırması gerekiyor. Bilet fiyatları ise sembolik düzeyde tutularak herkesin erişimine açık hale getirildi.
Bağlam ve değerlendirme
İstanbul Müzik Festivali'nin bu girişimi, kültür sanat alanında kapsayıcılık açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Nörolojik çeşitliliğe sahip bireylerin toplumsal hayata katılımında sanatın rolü giderek daha fazla önem kazanıyor. Ancak bu tür uygulamaların yaygınlaşması ve sürdürülebilir olması için kurumsal desteğin yanı sıra toplumsal farkındalığın da artması gerekiyor. Festivalin bu adımı, diğer etkinlik düzenleyicileri için de örnek teşkil edebilir.
