Bilim insanları, yaklaşık 5 bin 300 yıl önce yaşamış ve Alpler'de donarak korunmuş Buz Adam Ötzi'nin bağırsaklarında bulunan antik maya türlerini kullanarak ekşi maya ekmeği üretmeyi başardı. Avusturya ve İtalyan araştırmacılardan oluşan ekip, mumyanın sindirim sisteminden izole ettikleri maya kültürlerini laboratuvar ortamında çoğaltarak tarihi bir tarım deneyine imza attı. Şimdi ise aynı mayayla bira yapımının mümkün olup olmadığı araştırılıyor.
Ötzi'nin bağırsaklarındaki mikrobiyota
Ötzi, 1991 yılında İtalya- Avusturya sınırındaki Ötztal Alpleri'nde keşfedilen ve dünyanın en iyi korunmuş doğal mumyalarından biri kabul edilen bir Neolitik dönem insanı. Yapılan genetik ve mikrobiyolojik analizlerde, Ötzi'nin bağırsaklarında günümüzde hala kullanılan bazı maya türlerine rastlandı. Araştırmacılar, bu mayaların muhtemelen Ötzi'nin tükettiği fermente gıdalardan veya çevresel temastan kaynaklandığını düşünüyor. Elde edilen maya örnekleri, Avrupa'daki en eski fermente ürünlerin izlerini taşıyor.
Ekşi maya ekmeği yapım süreci
Projeyi yürüten ekip, Ötzi'nin bağırsak örneklerinden 11 farklı maya türü izole etti. Bu mayalar, steril un ve su karışımına eklenerek 30 gün boyunca fermente edildi. Sonuçta, antik dönemde kullanılan benzer bir teknikle ekşi maya ekmeği elde edildi. Ekmeğin tadı ve dokusu, günümüz ekşi maya ekmeklerine oldukça benzer bulunurken, aromada hafif meyvemsi notlar tespit edildi. Araştırmacılar, bu ekmeğin Ötzi'nin yaşadığı dönemde tüketilen ekmeklere yakın olduğunu düşünüyor.
Bira denemesi ve gelecek projeler
Başarılı ekmek denemesinin ardından ekip, aynı maya türleriyle bira üretimini test etmeye başladı. Antik Mısır ve Mezopotamya'da kullanılan bira yapım yöntemlerini temel alan araştırmacılar, Ötzi'nin mayasının bu süreçte nasıl davranacağını gözlemliyor. İlk sonuçlar, mayanın alkol fermantasyonu için uygun olduğunu gösteriyor. Ekip, önümüzdeki aylarda 5 bin 300 yıllık mayayla üretilmiş bir birayı tatmayı hedefliyor. Bu çalışma, antik dönem fermente gıdaların modern gıda bilimine uyarlanması açısından önemli bir adım olarak görülüyor.
Antik mayaların modern kullanımı
Buz Adam Ötzi'nin mayası, sadece tarihsel bir merak değil, aynı zamanda gıda teknolojilerine yeni bir bakış açısı sunuyor. Benzer şekilde, diğer arkeolojik alanlardan elde edilen antik mikroorganizmalar da günümüzde probiyotik ürünler ve fermente gıdalar için kullanılıyor. Ancak bu tür çalışmalar, eski mayaların günümüz koşullarında ne kadar stabil olduğu ve potansiyel sağlık etkileri konusunda daha fazla araştırma gerektiriyor. Uzmanlar, böyle bir mayanın ticari olarak kullanılmasının yıllar alabileceğini, ancak bilimsel değerinin yüksek olduğunu belirtiyor.
Bağımsız değerlendirme
Ötzi'den elde edilen mayayla ekmek yapılması, arkeolojik ve gıda bilimi alanlarında heyecan verici bir kesişim noktası. Bu tür deneyler, geçmişin günlük yaşamına dair somut veriler sunarken, modern fermente gıda endüstrisine tarihsel bir perspektif kazandırıyor. Bir mumyanın bağırsaklarından günümüze ulaşan bir mayanın hala aktif olması, doğanın ve mikrobiyolojik yaşamın dayanıklılığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde bu mayayla yapılacak bira denemesi, antik çağlardaki içecek kültürüne ışık tutabilir.
