Türkiye genelinde alışveriş merkezi sayısı 465'e ulaşırken, 13 ilde Ticaret Bakanlığı kriterlerini karşılayan hiçbir tesis bulunmuyor. Bu durum, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşan bir altyapı eksikliğine işaret ediyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'deki AVM'lerin büyük bir kısmı İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde toplanmış durumda. Peki, hangi illerde hiç AVM yok?
AVM'si olmayan iller
Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen kriterlere uygun alışveriş merkezi bulunmayan iller şunlardır: Ardahan, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van. Bu illerin çoğu, sosyoekonomik gelişmişlik endekslerinde alt sıralarda yer alıyor. Bakanlık yetkilileri, bu durumun ticaret hacminin düşük olması ve yatırımcı ilgisinin azlığından kaynaklandığını belirtiyor.
Bakanlık kriterleri neler?
Ticaret Bakanlığı'nın AVM olarak kabul edilmesi için aradığı kriterler arasında en az 5 bin metrekare kiralanabilir alan, en az 30 mağaza bulunması, ortak alanların belirli standartlara sahip olması ve otopark gibi altyapı hizmetlerinin sunulması yer alıyor. Bu kriterleri karşılamayan alışveriş alanları, bakanlık tarafından resmi olarak AVM statüsünde değerlendirilmiyor.
AVM sayısında rekor büyükşehirlerde
Türkiye'deki 465 AVM'nin yüzde 40'ı İstanbul'da bulunuyor. Başkent Ankara 38, İzmir 34, Antalya 28 ve Bursa 22 AVM ile ilk beşte yer alıyor. Bu beş il, toplam AVM sayısının yarısından fazlasına ev sahipliği yapıyor. Uzmanlar, bu yoğunlaşmanın bölgesel eşitsizlikleri derinleştirdiğine dikkat çekiyor.
Yatırım teşvikleri yeterli mi?
Hükümet, az gelişmiş bölgelerde yatırımları teşvik etmek amacıyla çeşitli destek programları uygulasa da, AVM yatırımlarının bu illere kayması konusunda istenilen sonuç alınamadı. Ticaret Bakanlığı yetkilileri, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde AVM yatırımı yapacak firmalara ek teşvikler sunulması için çalışmalar yürütüldüğünü ifade ediyor. Ancak, bu illerdeki düşük gelir seviyesi ve nüfus yoğunluğunun azlığı, yatırımcılar için önemli bir engel oluşturuyor.
AVM olmayan illerde ticaret nasıl işliyor?
AVM'si olmayan illerde ticaret, daha çok küçük esnaf, semt pazarları ve geleneksel çarşılar üzerinden yürüyor. Bu durum, tüketicilerin ürün çeşitliliği ve fiyat rekabeti açısından dezavantaj yaşamasına neden oluyor. Öte yandan, büyükşehirlere yakın illerde yaşayan vatandaşlar, alışveriş için komşu illere seyahat etmek zorunda kalıyor. Bu da ek maliyet ve zaman kaybına yol açıyor.
Türkiye'deki AVM dağılımındaki bu dengesizlik, sadece ticari değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir soruna da işaret ediyor. Alışveriş merkezleri, birçok kişi için sadece alışverişin ötesinde sosyalleşme ve eğlence mekanları olarak da önem taşıyor. Bu nedenle, AVM'si olmayan illerde yaşayan vatandaşların bu tür imkanlara erişimi kısıtlanıyor. Bölgesel kalkınma politikalarının, bu tür altyapı eksikliklerini gidermeye yönelik daha etkili adımlar atması bekleniyor.
