Ankara'da 30 yıl süren başkent yaşamını geride bırakıp memleketi Elazığ'ın Ağın ilçesine yerleşen Samiye Genç, 22 kadınla birlikte kurduğu tarımsal kalkınma kooperatifi aracılığıyla coğrafi işaretli Ağın leblebisini Türkiye'nin dört bir yanına ve Avrupa ülkelerine ulaştırıyor.
Başkentten Ağın'a dönüş ve kooperatifin doğuşu
Uzun yıllar Ankara'da yaşayan Samiye Genç, memleketi Ağın'a döndükten sonra ilçenin geleneksel ürünü olan leblebiyi ekonomik bir değere dönüştürmek için harekete geçti. İlk etapta 22 kadınla bir araya gelerek tarımsal kalkınma kooperatifini kuran Genç, böylece hem bölgedeki kadın istihdamına katkı sağladı hem de yöresel lezzeti markalaştırma yolunda önemli bir adım attı.
Kooperatif çatısı altında üretilen Ağın leblebisi, coğrafi işaret tescili alarak bölgenin tescilli ürünü haline geldi. Bu tescil, ürünün hem kalitesini hem de bölgeyle olan bağını resmi olarak belgeliyor. Kadınlar, geleneksel yöntemlerle kumda kavurma tekniğini kullanarak leblebiyi üretiyor; bu yöntem, ürüne kendine özgü lezzet ve çıtırlık kazandırıyor.
Üretimden pazarlamaya: Avrupa'ya uzanan yolculuk
Kooperatifin ürettiği leblebiler, öncelikle Elazığ ve çevre illerdeki marketlerde ve yerel satış noktalarında tüketiciyle buluşuyor. Ancak kısa sürede Türkiye'nin dört bir yanından gelen talepler, ürünün ulusal ölçekte tanınmasını sağladı. Ardından Avrupa'daki Türk marketleri ve gurbetçi topluluklarının yoğun ilgisiyle ihracat kapıları aralandı. Şu anda Ağın leblebisi, başta Almanya, Fransa ve Hollanda olmak üzere birçok Avrupa ülkesine gönderiliyor.
Samiye Genç, kooperatifin kuruluş sürecinde karşılaştıkları zorlukları aşmak için kadınların dayanışma gücünden faydalandıklarını belirtiyor. Üretim tesisinin kurulması, hijyen standartlarının sağlanması ve pazarlama ağının oluşturulması gibi aşamalarda devlet desteklerinden ve yerel yönetimlerin katkılarından yararlandılar. Genç, "22 kadınla başladığımız bu yolda şimdi Ağın'ın adınıAvrupa'ya duyurmanın gururunu yaşıyoruz" diyor.
Coğrafi işaretin önemi ve kadın girişimciliği
Ağın leblebisi, 2021 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret ile tescillendi. Bu tescil, ürünün belirli bir coğrafi bölgede, belirli bir yöntemle üretildiğini garanti ediyor ve taklitlerine karşı koruma sağlıyor. Coğrafi işaretli ürünler, kırsal kalkınmada önemli bir araç olarak görülüyor; yerel ekonomiye katkı sağlarken aynı zamanda kültürel mirası da koruyor.
Kooperatifin tamamına yakını kadınlardan oluşuyor ve bu durum bölgede kadın istihdamı açısından örnek teşkil ediyor. Kadınlar, üretim sürecinin yanı sıra paketleme, pazarlama ve satış gibi alanlarda da aktif rol alıyor. Elde edilen gelir, aile bütçelerine katkı sağlarken kadınların ekonomik bağımsızlığını da güçlendiriyor. Samiye Genç, hedeflerinin kooperatifi büyüterek daha fazla kadına iş imkânı sunmak ve Ağın leblebisini dünya pazarında daha geniş kitlelere ulaştırmak olduğunu söylüyor.
Bölgesel kalkınmada yeni bir model
Ağın ilçesi, uzun yıllar göç veren ve ekonomik olarak sınırlı imkânlara sahip bir bölgeydi. Ancak son yıllarda yerel ürünlere artan ilgi ve kadın kooperatiflerinin çoğalması, bölgede yeni bir hareketlilik yarattı. Ağın leblebisi özelinde kurulan kooperatif, diğer yöresel ürünler için de örnek bir model oluşturuyor. Benzer girişimlerin artması, kırsalda istihdamın çeşitlenmesine ve genç nüfusun bölgede kalmasına katkı sağlayabilir.
Uzmanlar, coğrafi işaretli ürünlerin doğru pazarlama stratejileriyle birleştirildiğinde kırsal kalkınmada önemli bir ivme yaratabileceğini belirtiyor. Ağın leblebisi örneği, bir yandan geleneksel üretim yöntemlerini korurken diğer yandan modern dağıtım kanallarına entegre olmanın mümkün olduğunu gösteriyor. Kadın girişimciliğinin desteklenmesi, bu tür projelerin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.
Samiye Genç ve arkadaşlarının hikâyesi, bireysel bir başarının ötesinde toplumsal bir dönüşümün habercisi. 30 yıllık başkent hayatını bırakıp memleketine dönen bir kadının öncülüğünde filizlenen bu girişim, kırsalda yaşayan kadınların ekonomik hayata katılımı ve yerel ürünlerin küresel pazarlara açılması açısından umut verici bir örnek olarak öne çıkıyor. Ağın leblebisinin Avrupa'da raflarda yer bulması, sadece bir lezzetin değil aynı zamanda bir bölgenin emeğinin ve dayanışmasının da tanınması anlamına geliyor.
