27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin üzerinden 66 yıl geçti. Türkiye'de çok partili hayata geçişin ardından gerçekleşen ilk darbe olan 27 Mayıs, Demokrat Parti iktidarına son vermiş ve ülkeyi askeri bir yönetime taşımıştır. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes, Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve bazı bakanlar ile milletvekilleri tutuklanmış, ardından idam cezaları infaz edilmiştir. 27 Mayıs, sonraki darbelere zemin hazırlayan bir kırılma noktası olarak tarihe geçmiştir.
Darbenin Arka Planı ve Gelişimi
1950'lerde Demokrat Parti'nin giderek otoriterleşen politikaları, basın özgürlüğüne getirilen sınırlamalar ve ekonomideki istikrarsızlık toplumda gerilimi tırmandırdı. Ordu içindeki kimi gruplar, rejimi koruma gerekçesiyle harekete geçti. 27 Mayıs 1960 sabahı gazetelerde yayımlanan Milli Birlik Komitesi bildirisiyle darbe kamuoyuna duyuruldu. Komite, üniversite öğretim üyelerine hazırlattığı anayasa ile sivil yönetime geçişi sağladı ve 1961’de kabul edilen yeni anayasa ile yürütme yetkileri sınırlandırıldı.
Darbenin Türk Siyasetine Etkileri
27 Mayıs darbesi, 1961 Anayasası’nın kabulü ve iki meclisli sistem gibi kurumsal düzenlemeler getirirken, aynı zamanda Menderes, Zorlu ve Polatkan’ın idamıyla demokrasi tarihinde derin bir yara açtı. Bu olay, sonraki yıllarda sivil-asker ilişkilerini gerginleştirdi ve 12 Mart 1971, 12 Eylül 1980 gibi müdahalelerin önünü açtı. Günümüzde de tartışılan darbe, Türkiye’de demokrasinin sancılı evriminin simgelerinden biri olarak anılmaktadır.
66 yıl sonra 27 Mayıs, siyasi çekişmelerde referans olarak kullanılmaya devam ediyor. Bu tür müdahalelerin demokrasiye verdiği zararın unutulmaması, sağlıklı bir siyasi kültür gelişimi açısından önem taşımaktadır.
