Gayrimenkul danışmanı Natalia Ö. (45), 20 yıllık eşi kıdemli mali müşavir Mehmet Sait Ö.'ye (52) karşı kendisi ve kızına yönelik ağır işkence ve psikolojik şiddet iddialarıyla boşanma davası açtı. İstanbul Aile Mahkemesi'ne sunulan dilekçede, Natalia Ö., eşinin kendisine 'köpek muamelesi' yaptığını, 'ödül-ceza' sistemiyle sistematik psikolojik şiddet uyguladığını öne sürdü. İddialar, uzun yıllar boyunca devam eden bir istismar sürecini gözler önüne seriyor.
İddianamede yer alan detaylar
Natalia Ö., avukatı aracılığıyla mahkemeye sunduğu dilekçede, evliliğin ilk yıllarından itibaren eşinin kendisine sürekli olarak aşağılayıcı ifadeler kullandığını, 'sen benim için bir hiçsin' gibi sözlerle benliğini yok etmeye çalıştığını aktardı. Özellikle ev içi işler ve çocuk bakımı konusunda uyguladığı 'ödül-ceza' yöntemiyle Natalia Ö.'nün tüm davranışlarını kontrol altına almaya çalıştığı belirtildi. Örneğin, Natalia Ö.'nün yemek yapması veya evi temizlemesi gibi eylemler karşılığında belirli 'ödüller' (telefon kullanma izni, kısa süreli dışarı çıkma gibi) verilirken, herhangi bir itiraz veya hata durumunda ise saatlerce süren azarlama, hakaret ve fiziksel şiddet uygulandığı iddia edildi.
Mahkemeye sunulan tanık ifadelerinde, Natalia Ö.'nün birkaç kez hastaneye başvurduğu ancak eşinin tehditleri nedeniyle şikayetçi olmadığı belirtildi. Ayrıca, çiftin 16 yaşındaki kızının da psikolojik şiddetten etkilendiği, okul başarısının düştüğü ve içine kapanık bir hale geldiği ifade edildi.
Uzmanlar: Sistematik şiddet aile içi istismarın bir türü
Aile içi şiddet uzmanları, 'ödül-ceza' sisteminin modern psikolojide 'davranışçı kontrol' olarak adlandırıldığını ve bunun bir tür psikolojik istismar olduğunu belirtiyor. Uzman Psikolog Dr. Ayşe Yılmaz, "Bu tür bir sistem, kişinin özsaygısını tamamen yok eder. Mağdur, kendini bir hiç olarak hisseder ve kaçış yolu bulamaz. Genellikle ekonomik ve sosyal bağımlılık da eşlik eder" dedi. Natalia Ö.'nün boşanma başvurusu yapabilmesinin bile büyük bir cesaret gerektirdiğini vurgulayan Yılmaz, "Kadınların bu tür durumlarda mutlaka bir avukat ve psikolog desteği alması gerekir" diye konuştu.
Dava süreci ve yasal boyut
Boşanma davası kapsamında, Natalia Ö., ayrıca eşinden maddi ve manevi tazminat talep ediyor. Mahkeme, iddiaların ciddiyeti nedeniyle Mehmet Sait Ö. hakkında uzaklaştırma kararı verirken, çiftin kızı için geçici velayet düzenlemesi yapıldı. Duruşma ertelenirken, Natalia Ö., "20 yıl boyunca sustum ama artık kızımın da aynı travmayı yaşamasına izin vermeyeceğim" şeklinde konuştu. Mehmet Sait Ö. ise iddiaları reddederek, "Asılsız iftiralar, evliliğimizi kurtarmak için her yolu denedim" dedi.
Toplumsal boyut: Görünmeyen şiddet
Bu dava, toplumda sıkça dile getirilen ancak çoğu zaman gizli kalan 'sistemli psikolojik şiddet' olgusunu bir kez daha gündeme taşıdı. Kadın örgütleri, psikolojik şiddetin fiziksel şiddet kadar yıkıcı olabileceğini ve yasal düzenlemelerin de bu boyutu kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini belirtiyor. Adalet Bakanlığı verilerine göre, son beş yılda psikolojik şiddet iddiasıyla açılan dava sayısı yüzde 70 artarken, bu davaların çoğunluğu yetersiz delil nedeniyle düşüyor. Natalia Ö.'nün davası, uzun süreli sistematik şiddetin kanıtlanması açısından emsal teşkil edebilir.
Türkiye'de aile içi şiddetle mücadele kapsamında 6284 sayılı Kanun önemli bir yasal çerçeve sunsa da, uzmanlar psikolojik şiddetin tespit edilmesinin zorluğuna dikkat çekiyor. Bu dava, mağdurların sesini duyurması ve adalete erişimi açısından kritik bir örnek olarak değerlendirilebilir. Mahkemenin vereceği karar, benzer durumdaki pek çok kişi için yol gösterici olacak.
