Aralarında Türkiye, Filistin, Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan'ın da bulunduğu 19 ülkenin dışişleri bakanları, Kolombiya'nın Kudüs'te büyükelçilik açmasını şiddetle kınadı. Ortak yazılı açıklamada, bu adımın uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler kararlarına aykırı olduğu vurgulandı.
Ortak Açıklamada Uluslararası Hukuka Vurgu
Dışişleri bakanları, Kolombiya'nın Kudüs'te büyükelçilik açmasının, Doğu Kudüs'ün statüsüne zarar verdiğini belirtti. Açıklamada, "Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünün değiştirilmesine yönelik her türlü girişimi reddediyoruz" ifadesine yer verildi. İmzacı ülkeler, tüm devletleri uluslararası hukuka saygı duymaya ve provokatif adımlardan kaçınmaya çağırdı.
Türkiye'nin yanı sıra Filistin, Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Cezayir, Mısır, Ürdün, Lübnan, Libya, Malezya, Endonezya, Bangladeş, Afganistan, İran, Kuveyt, Umman, Tunus ve Yemen'in dışişleri bakanları ortak açıklamaya imza attı. Bu geniş katılım, İslam dünyasının Kudüs konusundaki hassasiyetini gösteriyor.
Kolombiya'nın Kararı ve Yankıları
Kolombiya hükümeti, geçtiğimiz günlerde Kudüs'te büyükelçilik açma kararını duyurmuştu. Bu adım, 2018'de ABD'nin Kudüs'e büyükelçiliğini taşımasının ardından bölgede artan gerilimi yeniden alevlendirdi. Filistin yönetimi, kararı "uluslararası hukukun ihlali" olarak nitelendirerek kınamıştı.
Uzmanlar, Kolombiya'nın bu hamlesinin Latin Amerika'da Kudüs konusundaki dengeleri değiştirebileceğini belirtiyor. Daha önce Guatemala ve Paraguay da büyükelçiliklerini Kudüs'e taşımış ancak Paraguay kararından geri dönmüştü. Kolombiya'nın kararı, İsrail ile ilişkilerini güçlendirme çabası olarak yorumlanıyor.
Kudüs'ün Hukuki Statüsü ve BM Kararları
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 478 sayılı kararı, ülkelerin büyükelçiliklerini Kudüs'e taşımasını yasa dışı ilan etmişti. Bu karar, 1980'de İsrail'in Kudüs'ü "ebedi başkent" ilan etmesinin ardından alınmıştı. Uluslararası toplum, Doğu Kudüs'ü işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ediyor.
Türkiye, Kudüs konusunda Filistin'in yanında yer alarak, İslam İşbirliği Teşkilatı çerçevesinde aktif diplomasi yürütüyor. Son yıllarda Kudüs'teki provokasyonlara karşı birçok kez ortak bildiri yayınlandı. Bu son açıklama, Türkiye'nin bölgesel liderlik rolünü pekiştiriyor.
Uluslararası Tepkiler ve Beklentiler
Avrupa Birliği'nden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak AB, daha önce Kudüs'teki büyükelçilik taşınmalarına karşı olduğunu defalarca dile getirmişti. Rusya ve Çin'in de benzer bir tutum sergilemesi bekleniyor.
Filistin Dışişleri Bakanlığı, ortak açıklamayı memnuniyetle karşıladığını duyurdu. Bakanlık sözcüsü, "Bu birlik mesajı, Kudüs'ün statüsünün korunması için önemli bir adımdır" dedi.
İsrail hükümetinden ise henüz bir yanıt gelmedi. İsrail, Kudüs'ü başkenti olarak tanıyor ve diğer ülkelerin büyükelçiliklerini buraya taşımasını memnuniyetle karşılıyor.
Değerlendirme
Kolombiya'nın Kudüs'te büyükelçilik açması, uluslararası hukuk açısından tartışmalı bir adım olarak öne çıkıyor. 19 ülkenin ortak kınaması, Filistin davasına verilen desteğin İslam dünyasında güçlü olduğunu gösteriyor. Ancak bu tür açıklamaların somut bir yaptırım veya eylemle desteklenmemesi, uluslararası arenada etkisini sınırlayabilir. Yine de diplomatik baskı, benzer adımların önüne geçilmesi açısından caydırıcı olabilir. Kudüs'ün statüsü, Filistin-İsrail çatışmasının çözümünde kilit bir mesele olmaya devam ediyor.
