İsrail'de 1 Kasım 2022 seçimlerinin ardından hükümet kurma çalışmaları tüm hızıyla sürerken, koalisyon ortakları arasında kritik bakanlık koltukları için gerilim tırmanıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Likud Partisi'nde üç önemli bakanlığı bırakmak istememesi, koalisyon görüşmelerinde krize yol açtı. Özellikle aşırı sağcı Otzma Yehudit lideri Itamar Ben-Gvir'in, adalet, iç güvenlik ve maliye bakanlıkları gibi kilit pozisyonlarda talepkâr olması, müzakereleri çıkmaza sokuyor. Netanyahu'nun bu üç bakanlığı muhafaza etme planı, Ben-Gvir cephesinde koalisyondan dışlanma endişesini artırmış durumda.
Bakanlık Pazarlığında Kıran Kırana Mücadele
Koalisyon görüşmelerinde Likud'un stratejisi, kritik bakanlıkları elinde tutarak hükümetin kontrolünü sağlamlaştırmak. Ancak Ben-Gvir liderliğindeki Otzma Yehudit, özellikle İç Güvenlik Bakanlığı'nda ısrarcı. Parti, seçim kampanyasında vaat ettiği güvenlik politikalarını hayata geçirmek için bu koltuğu şart koşuyor. Ben-Gvir'in yanı sıra Dini Siyonizm partisinden Bezalel Smotrich de Maliye Bakanlığı talebinde bulunuyor. Netanyahu'nun bu taleplere direnmesi, koalisyonun oluşumunu geciktiriyor. Siyasi analistler, Netanyahu'nun deneyimli bir siyasetçi olarak bakanlık dağılımında dengeyi gözetmek zorunda olduğunu, ancak aşırı sağ ortakların beklentilerinin yüksek olduğunu belirtiyor.
Seçim Sonuçları ve Koalisyon Aritmetiği
1 Kasım seçimlerinde Netanyahu'nun liderliğindeki sağ blok, 120 sandalyeli Knesset'te 64 sandalye kazanarak çoğunluğu elde etmişti. Likud 32 sandalye alırken, Otzma Yehudit 6, Dini Siyonizm 7, Shas 11 ve Birleşik Tevrat Yahudiliği 7 sandalye kazandı. Bu tablo, Netanyahu'ya hükümet kurma yetkisi verilmesini sağladı. Ancak koalisyon ortaklarının yüksek talepleri, hükümetin kurulmasını zorlaştırıyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 13 Kasım'da Netanyahu'ya hükümeti kurma görevini resmen verdi ve 28 günlük süre tanıdı. Süre sonunda hükümet kurulamazsa, Herzog süreyi 14 gün daha uzatabilecek veya başka bir adaya görev verebilecek.
Ben-Gvir'in Talepleri ve Olası Senaryolar
Itamar Ben-Gvir, seçim öncesi yaptığı açıklamalarda İç Güvenlik Bakanlığı'nı istediğini açıkça dile getirmişti. Partisi, Filistinlilere yönelik sert politikalar izlemek ve yargı reformu konusunda ısrarcı. Ben-Gvir'in bakanlık alamaması durumunda koalisyona katılmama tehdidi, Netanyahu'nun manevra alanını daraltıyor. Öte yandan Netanyahu, Likud'un güçlü kalması için Adalet Bakanlığı'nı da kritik görüyor; zira yargı reformu ve kendisine yönelik devam eden yolsuzluk davası nedeniyle bu bakanlık stratejik önemde. Olası bir uzlaşmada, Ben-Gvir'e İç Güvenlik Bakanlığı verilirken, Adalet Bakanlığı'nın Likud'da kalması ve Maliye Bakanlığı için Smotrich'e alternatif bir formül bulunması tartışılıyor.
Siyasi Belirsizlik ve Gelecek Perspektifi
İsrail'de koalisyon görüşmeleri genellikle haftalar sürer ve taraflar arasında sert pazarlıklara sahne olur. Ancak bu kez aşırı sağ partilerin yükselişi ve taleplerinin yüksekliği, süreci daha da karmaşık hale getiriyor. Netanyahu'nun 2009-2021 arasındaki uzun iktidar döneminde koalisyon kurma deneyimi bulunuyor, fakat şimdi karşısındaki ortaklar daha önce hükümette yer almamış ve daha radikal taleplerle geliyor. Uzmanlar, koalisyonun kurulması halinde dahi iç çekişmelerin hükümetin istikrarını tehdit edebileceğine işaret ediyor. Ayrıca, yargı reformu ve Filistin politikaları gibi konularda ortaklar arasında görüş ayrılıkları bulunuyor. Hükümetin kurulamaması durumunda İsrail'de yeni bir seçim kaçınılmaz hale gelebilir; bu da siyasi belirsizliği daha da derinleştirecektir. Bölgesel dinamikler açısından ise İsrail'deki koalisyon yapısı, Orta Doğu'daki dengeleri ve Türkiye-İsrail ilişkilerini de yakından ilgilendiriyor.
Sonuç olarak, İsrail'de koalisyon pazarlıkları, ülkenin iç siyasetinde önemli bir kırılma noktasını oluşturuyor. Netanyahu'nun üç kritik bakanlığı bırakmama konusundaki kararlılığı, koalisyon ortaklarının beklentileriyle çatışıyor. Bu süreçte aşırı sağ partilerin güç kazanması, hem İsrail iç siyasetini hem de bölgesel istikrarı etkileyebilecek nitelikte. Önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmeler, hükümetin kurulup kurulamayacağını belirleyecek. Kamuoyu, siyasi partilerin uzlaşma yeteneğini ve Netanyahu'nun liderlik becerisini yakından izliyor.
