TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni kabul ederek yasalaştırdı. 12 Temmuz 2024'te yapılan oylamada, teklif 280 kabul oyuyla geçerken, muhalefet partileri düzenlemeye tepki gösterdi. Paket, yargı süreçlerini hızlandırmayı ve mahkemelerin iş yükünü azaltmayı amaçlıyor.
Paketin kapsamı ve getirdiği yenilikler
Yasalaşan düzenleme ile birlikte, basit yargılama usulünün kapsamı genişletildi. Artık belirli suç tiplerinde duruşma yapılmaksızın karar verilebilecek. Ayrıca, istinaf başvurularında dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi'nce iade edilmesi yerine doğrudan karar verilmesi öngörülüyor. Bu sayede, yargılamaların ortalama süresinin 6 aydan 3 aya düşürülmesi hedefleniyor. Paket, arabuluculuk ve uzlaştırma müesseselerini de güçlendiriyor.
Öte yandan, ceza infaz sisteminde de değişikliklere gidildi. Koşullu salıverilme oranları yeniden düzenlenirken, denetimli serbestlik tedbirlerinin uygulama alanı genişletildi. Adli para cezalarının taksitlendirilmesi kolaylaştırıldı ve ödeme süresi uzatıldı.
Tepkiler ve eleştiriler
Muhalefet partileri, düzenlemenin yargı bağımsızlığını zedelediğini ve yürütmenin yargı üzerindeki etkisini artırdığını savundu. CHP Grup Başkanvekili, "Bu paket, yargıyı hızlandırmaktan çok, iktidarın kontrolünü pekiştirmeyi hedefliyor" dedi. İYİ Parti ise, düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvuracağını açıkladı. Buna karşılık, Adalet Bakanı, "Paket, vatandaşın adalete erişimini kolaylaştıracak ve yargının yükünü hafifletecek" ifadelerini kullandı.
Hukukçular arasında da farklı görüşler bulunuyor. Bazı hukukçular, basit yargılama usulünün genişletilmesinin adil yargılanma hakkını ihlal edebileceğini belirtirken, diğerleri uygulamanın caydırıcılığı artıracağını düşünüyor.
- Basit yargılama usulü kapsamındaki suç sayısı 20'den 35'e çıkarıldı.
- İstinaf başvurularında dosya iade süresi kaldırıldı.
- Denetimli serbestlik süresi bazı suçlarda 3 yıla kadar uzatıldı.
Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, ceza mahkemelerinin iş yükünde yüzde 15 azalma bekleniyor. Ancak, uygulamanın başarısı, saha sonuçlarına bağlı olacak.
