Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve AKP milletvekillerinin imzasıyla TBMM Başkanlığı'na sunulan 12. Yargı Paketi, kamuoyunda beklenen bazı düzenlemeleri içermiyor. Daha önce kulislerde konuşulan IBAN kontrolleri, infaz düzenlemesi ve Avukatlık Kanunu'na ilişkin değişiklikler teklifte yer almazken; belirsiz alacak davasının kaldırılması, devlete karşı icra takibine bekleme şartı getirilmesi ve tek hâkim uygulamasının yaygınlaştırılması dikkat çekiyor.
Belirsiz alacak davası kaldırılıyor
Paketin en önemli maddelerinden biri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda değişiklik öngörüyor. Mevcut sistemde davacının alacağının miktarını tam olarak belirleyemediği durumlarda açabildiği belirsiz alacak davası türü kaldırılıyor. Bunun yerine, kısmi dava açma imkânı getiriliyor. Uzmanlara göre bu değişiklik, özellikle işçi ve tüketici davalarında hak arama sürecini zorlaştırabilir. Yeni düzenlemeyle dava açarken alacak miktarının net olarak belirtilmesi zorunlu hale geliyor, aksi halde dava usulden reddedilebilecek.
Devlete icra takibine 30 gün bekleme
Pakette yer alan bir başka düzenleme, devlet ve kamu tüzel kişilerine karşı başlatılan icra takiplerine ilişkin. Buna göre, bir kamu kurumuna karşı icra takibi başlatılmadan önce 30 günlük bir bekleme süresi öngörülüyor. Bu süre içinde alacaklının idareye başvurarak talebini iletmesi gerekiyor. İdare bu sürede ödeme yapmaz veya ret cevabı vermezse icra takibi başlatılabilecek. Adalet çevreleri, bu düzenlemenin kamu alacaklarının ödenmesini geciktireceği ve alacaklıları mağdur edebileceği yorumunu yapıyor.
Tek hâkim uygulaması genişliyor
12. Yargı Paketi ile tek hâkimle görülen dava kapsamı genişletiliyor. Hukuk mahkemelerinde heyet halinde bakılan bazı dava türleri, artık tek hâkim tarafından karara bağlanacak. Bu düzenlemenin, yargılamaları hızlandırması hedeflenirken, dosya yoğunluğu olan mahkemelerde iş yükünü azaltması bekleniyor. Ancak avukat örgütleri, tek hâkim uygulamasının karar çeşitliliğini azaltacağı ve temyiz incelemesinde artışa yol açacağı uyarısında bulunuyor.
Kulislerde konuşulan düzenlemeler neden yok?
Paketin kamuoyunda en çok beklenen başlıkları arasında IBAN yoluyla yapılan para transferlerinin denetlenmesi, infaz düzenlemesi (cezaevlerinin rahatlatılması), Avukatlık Kanunu'nda yapılması planlanan değişiklikler ve uzlaştırma kapsamının genişletilmesi yer alıyordu. Ancak bu düzenlemelerin hiçbiri teklif metninde bulunmuyor. AKP kulislerinden edinilen bilgiye göre, IBAN düzenlemesi ekonomik istikrar endişeleriyle, infaz düzenlemesi ise güvenlik gerekçesiyle ertelenirken, Avukatlık Kanunu değişikliklerinin ise baroların yoğun tepkisi nedeniyle rafa kaldırıldığı ifade ediliyor.
12. Yargı Paketi'nin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesi bekleniyor. Muhalefet partileri, paketi eleştirirken, özellikle belirsiz alacak davasının kaldırılmasının hak arama özgürlüğünü kısıtladığını savunuyor. Adalet Bakanlığı ise düzenlemenin yargıda iş yükünü hafifleteceğini ve davaların daha hızlı sonuçlanmasını sağlayacağını belirtiyor. Paketin yasalaşması halinde, Türkiye'deki hukuk sistemi önemli bir dönüşüm geçirecek.
