TercihHaber
Telegram
SON DAKİKA
Gündem

12 Eylül Darbesi: 46 Yıl Sonra Hâlâ Taze Yaralar

✍️ TercihHaber 📖 3 dk okuma
12 Eylül Darbesi: 46 Yıl Sonra Hâlâ Taze Yaralar

12 Eylül 1980'de saat 04:00'te Genelkurmay Başkanı Kenan Evren'in televizyondan okuduğu bildiriyle Türkiye tarihinin en karanlık dönemlerinden biri başladı. Askeri cunta, tüm ülkeyi sıkıyönetim altına alarak parlamento, siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşlarını feshetti. 46 yıl sonra bile bu darbenin açtığı yaralar, demokrasi ve millet iradesinin ayaklar altına alınışı hafızalardan silinmiyor.

Darbenin Bilançosu: İşkence, İdam ve Yasaklar

Darbenin hemen ardından ülke genelinde binlerce kişi gözaltına alındı. 650 bin kişi gözaltına alındı, 230 bin kişi askeri mahkemelerde yargılandı, 7 bin kişi için idam cezası istendi. 50 kişi asıldı, bunlardan 17'si sendikacı, öğrenci ve siyasi suçluydu. İşkence odalarında hayatını kaybedenlerin sayısı ise resmi rakamlara göre 171'i buldu, ancak gerçek sayının çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı, 30 bin kişi siyasi mülteci olarak yurt dışına kaçmak zorunda kaldı. 400 bin kişi fişlendi, 1 milyon kişi ise sorgulamadan geçirildi.

Darağaçları, işkence odaları ve zindanlar darbenin simgesi haline geldi. Özellikle Diyarbakır Askeri Cezaevi'nde yaşanan insanlık dışı uygulamalar, yıllar sonra bile vicdanları kanatmaya devam ediyor. İdam edilenler arasında Erdal Eren, Deniz Gezmiş ve arkadaşları gibi isimler, darbenin en bilinen sembolleri oldu. Ancak asılanlar arasında sıradan işçiler, öğretmenler ve öğrenciler de vardı; hepsi farklı düşünceleri nedeniyle yaşamlarından edildi.

Toplumsal Hafızada 12 Eylül

Darbenin üzerinden 46 yıl geçmesine rağmen, toplumun her kesiminde etkileri sürüyor. Bir kuşak, eğitim hayatından koparıldı, aileler dağıldı, birçok çocuk babasız veya annesiz büyüdü. İşkence görenlerin birçoğu hâlâ tedavi görüyor, travmalarla boğuşuyor. Sendikalar, dernekler ve siyasi partiler kapatıldı; örgütlenme hakkı yok sayıldı. 12 Eylül, Türkiye'nin demokratikleşme sürecinde derin bir kırılma noktası olarak tarihe geçti.

Darbeciler yargı önüne çıkarılmadı, hak ettikleri cezayı almadı. 2012'de başlatılan 12 Eylül davası, zamanaşımı nedeniyle 2015'te düştü. Kenan Evren ve diğer cunta üyeleri, yargılanamadan hayatını kaybetti. Bu durum, adalet arayışındaki yaraları daha da derinleştirdi. Ancak sivil toplum kuruluşları ve mağdurlar, 12 Eylül'ü unutturmamak için her yıl anma etkinlikleri düzenliyor, darbenin karanlık yüzünü genç nesillere aktarmaya çalışıyor.

Demokrasi ve İnsan Hakları Açısından Dersler

12 Eylül, sadece bir askeri müdahale değil, aynı zamanda demokrasiye ve insan haklarına yapılmış bir saldırıydı. Bugün hâlâ darbenin izlerini silmek için mücadele edenler, "Bir daha asla" diyor. Ancak unutulmamalıdır ki, darbeler sadece tanklarla değil, aynı zamanda zihniyetlerle de gelir. Toplumun demokrasi bilincini güçlendirmek, insan haklarına saygılı bir hukuk düzeni kurmak, 12 Eylül'ün tekrarını önlemenin en etkili yolu.

46 yıl sonra hâlâ taze olan bu yaralar, Türkiye'nin yakın tarihini anlamak ve geleceğe daha aydınlık bakmak için bir uyarı niteliğinde. Darbelerin gölgesinde büyüyen nesiller, artık özgürlük ve adalet talebiyle sesini yükseltiyor. 12 Eylül'ü hatırlamak, unutmamak ve unutturmamak, demokrasiye olan inancın bir göstergesi.

Etiketler:
12 Eylülaskeri darbeKenan Evreninsan haklarıdemokrasi

İlgili Haberler

İstanbul'da kaçak tütün operasyonu: 12 gözaltı
Gündem

İstanbul'da kaçak tütün operasyonu: 12 gözaltı

4 Kasım 2026

Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'i Külliyede ağırlayacak
Gündem

Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'i Külliyede ağırlayacak

4 Kasım 2026

Ümraniye'de hafif ticari araç alev alev yandı: 2 yaralı
Gündem

Ümraniye'de hafif ticari araç alev alev yandı: 2 yaralı

4 Kasım 2026

Düzce'de Otobüste 224 Gram Kokain: Şoför Tutuklandı
Gündem

Düzce'de Otobüste 224 Gram Kokain: Şoför Tutuklandı

4 Kasım 2026

”
Yorumko SPONSORLU
Gerçek insanlar, gerçek yorumlar. Yorum yap, ek gelir elde et — kredilerini hediye çekine çevir.
Google yorumu satın al Yorum yap, kazan
Para kazandıran uygulamalar Evden ek gelir Instagram takipçi satın al Blog
Finans & ödeme kaynakları SPONSORLU
₺ fintech.tr
Türkiye fintech ekosistemi: TCMB/SPK listeleriyle doğrulanmış şirket dizini, 65 terimlik sözlük ve kaynaklı analizler.
Fintech nedir?Şirket diziniSözlük
◧ payments.tr
Ödeme sistemleri rehberi: sanal POS, linkle ödeme, marketplace altyapısı ve ödeme kuruluşu seçimi.
Sanal POSÖdeme kuruluşlarıLinkle ödeme
€ SEPA.tr
SEPA, IBAN ve euro transfer rehberi: 30'dan fazla ücretsiz araç, banka SEPA desteği ve gerçek maliyet hesabı.
IBAN doğrulamaSEPA mı SWIFT mi?Tüm araçlar
Diğer kaynaklar
nobelimplants.com İNGİLİZCE Dental implant tedavileri hakkında hasta bilgilendirme ve tedavi koordinasyon platformu. allon6.co.uk İNGİLİZCE All-on-6 ve tam çene implant tedavisi: maliyet, uygunluk ve tedavi planlama bilgi kaynağı.
Bu üç site aynı bağımsız yayın ağının parçasıdır ve birbirini tamamlar: sektör verisi, ödeme altyapısı ve Avrupa transferleri. Diğer kaynaklar bilgilendirme amaçlıdır; sağlık içerikleri tıbbi tavsiye yerine geçmez.
O
Offerqo SPONSORLU
Diş klinikleri için teklif platformu — diş bazında tedavi planı, hastanın dilinde markalı teklif, okunma anında bildirim.
30 gün ücretsiz dene Türkçe
◆
valid.tr SPONSORLU
Google Maps’teki her kategori ve bölge için işletme listesi indirin — isim, telefon, adres ve web sitesi tek dosyada, kod bilgisi gerekmeden.
İşletme listesi indir Sektör rehberi
Diş klinikleri Kuyumcular Emlak ofisleri Avukatlar Eczaneler