Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul'da yapay fiyat hareketleriyle yükseltilen hisselere dayalı fonlarda yaşanan krize yönelik soruşturma başlattı. Kurul, bu fonlarda toplam 1,1 trilyon liralık yatırımın kilitlendiğini ve yaklaşık 1 milyon vatandaşın mağdur olduğunu açıkladı. SPK, sert tedbirler kapsamında bazı fonların işlemlerini askıya alırken, sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu duyurdu. Kriz, yapay fiyat hareketleriyle şişirilen hisselere dayalı fonların çöküşüyle ortaya çıktı.
SPK'dan açıklama: "Piyasa bozucu eylemler tespit edildi"
SPK, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, "Bazı fonların portföylerinde yer alan hisselerde piyasa bozucu eylemler tespit edilmiştir. Bu kapsamda ilgili fonların işlemleri geçici olarak durdurulmuş, sorumlular hakkında yasal süreç başlatılmıştır" ifadelerine yer verdi. Kurul, yatırımcıların mağduriyetini gidermek için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
1 milyon yatırımcı mağdur
Krizden etkilenen yatırımcı sayısının 1 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu yatırımcıların toplam 1,1 trilyon liralık birikimi, fonların işlem görememesi nedeniyle adeta kilitlendi. Yatırımcılar, paralarına ne zaman erişebileceklerini bilemiyor. Uzmanlar, fonların portföylerindeki hisselerin değerinin yapay olarak şişirildiğini, bu nedenle fon birim fiyatlarının gerçek değeri yansıtmadığını vurguluyor.
Yapay fiyat hareketleri nasıl oluştu?
Edinilen bilgilere göre, bazı fonlar, düşük likiditeye sahip hisseleri yüksek fiyatlardan alıp, bu hisselerin fiyatlarını yapay işlemlerle yükseltti. Fonların portföylerindeki bu hisselerin değer kazanması, fon birim fiyatlarını da şişirdi. Böylece fonlar, yatırımcılara yüksek getiri vaat ederek yeni para girişi sağladı. Ancak balon patladığında hisse fiyatları sert düşüş gösterdi ve fonların değeri eridi. Fon yönetim şirketleri, yatırımcılara ödeme yapamaz hale geldi.
Borsa İstanbul'da sert dalgalanma
Kriz, Borsa İstanbul'da da dalgalanmaya yol açtı. Fonların portföylerinde bulunan hisselerde satış baskısı oluştu. Endeks, krizin ortaya çıkmasıyla birlikte gün içinde dalgalı bir seyir izledi. Bazı hisselerde tavan ve taban serisi bozuldu. SPK, olağan dışı fiyat hareketlerine karşı tedbir amacıyla bazı hisselerde açığa satış yasağı getirdi.
Uzman görüşü: "Düzenleyici otorite üzerine düşeni yapmalı"
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan bir sermaye piyasası uzmanı, "Fonların içindeki varlıkların değerlemesi şeffaf olmalı. Yapay fiyat hareketleriyle fon birim fiyatı şişirilerek yatırımcıya yanlış bir getiri algısı sunulmuş. Bu tür durumlarda düzenleyici otoritenin hızlı müdahalesi ve yatırımcıyı koruyucu adımlar atması gerekiyor" dedi. Uzman, yatırımcıların fon seçerken portföy içeriğini ve likidite yapısını dikkatle incelemesi gerektiğini vurguladı.
Yatırımcılar ne yapmalı?
Mağdur yatırımcılar, SPK'ya ve savcılığa suç duyurusunda bulunmaya başladı. Tüketici dernekleri, yatırımcıların haklarını aramak için hukuki yollara başvurması gerektiğini belirtiyor. SPK, fonların tasfiye sürecinin nasıl işleyeceğine dair bir yol haritası açıklayacağını duyurdu. Yatırımcılar, fon yönetim şirketlerine karşı tazminat davası açabilecek.
Piyasa güveni sarsıldı
Kriz, sermaye piyasalarına olan güveni sarstı. Yatırımcılar, benzer fonlarda da aynı riskin olup olmadığını sorguluyor. Uzmanlar, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve fonların portföy yapılarının daha sıkı denetlenmesi gerektiğini ifade ediyor. SPK'nın, fon yöneticilerine yönelik yeni düzenlemeler hazırladığı öğrenildi. Yaşanan bu olay, yatırımcıların bilinçli hareket etmesinin ve düzenleyici kurumların etkin denetiminin önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
