Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı onayladı. Bu gelişme, Doğu Akdeniz'deki dengeleri yeniden gündeme taşırken Yunanistan'da panik havasına yol açtı. Atina yönetimi, karara sert tepki göstererek anlaşmanın geçersiz olduğunu savundu.
Yunanistan'dan Sert Tepki
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisi'nin onay kararının ardından yaptığı açıklamada, anlaşmanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve Yunanistan'ın egemenlik haklarını ihlal ettiğini öne sürdü. Atina, anlaşmanın yok hükmünde olduğunu ve tanınmayacağını bildirdi. Yunan basını, kararı "Ankara'nın Doğu Akdeniz'deki yeni hamlesi" olarak yorumladı ve hükümetin acil toplantılar düzenlediğini duyurdu.
Uzmanlar, Libya Temsilciler Meclisi'nin onayının, anlaşmanın uluslararası alanda daha geniş bir meşruiyet kazanmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Ancak Yunanistan, anlaşmanın BM ve AB tarafından tanınmadığını savunarak karşı çıkmaya devam ediyor.
Anlaşmanın Arka Planı
Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım 2019'da imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası, iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını belirliyor. Anlaşma, Türkiye'nin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesi (MEB) sınırlarını Libya ile mutabık kalarak çizmesini öngörüyor. Yunanistan ve GKRY, anlaşmanın kendi haklarını gasp ettiğini ileri sürerek itiraz etmişti.
Libya'da 2011 sonrası yaşanan iç savaş ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle anlaşmanın onay süreci uzun süre askıda kalmıştı. Temsilciler Meclisi'nin onayı, anlaşmanın Libya iç hukukunda da yürürlüğe girmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Doğu Akdeniz'de Dengeler Değişiyor
Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon kaynakları üzerindeki rekabet, bölgesel aktörler arasında gerilimi artırıyor. Türkiye, kıta sahanlığı haklarını korumak için sondaj ve sismik araştırma faaliyetlerini sürdürürken, Yunanistan ve GKRY karşı hamlelerle ittifaklar kurmaya çalışıyor. AB, 2020'de Türkiye'ye yönelik yaptırım tehdidinde bulunmuş ancak diyalog kapısını açık tutmuştu.
Libya Temsilciler Meclisi'nin onayı, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik pozisyonunu güçlendirebilir. Ancak Yunanistan'ın kararı tanımaması ve uluslararası platformlarda lobi faaliyetlerini yoğunlaştırması bekleniyor. AB ve BM'nin tutumu ise belirsizliğini koruyor.
Uzman Görüşleri ve Olası Sonuçlar
Uluslararası hukuk profesörü Dr. Ahmet Yılmaz, "Libya Temsilciler Meclisi'nin onayı, anlaşmanın Libya tarafından resmen kabul edildiğini gösteriyor. Ancak uluslararası alanda tanınması için BM nezdinde tescil edilmesi gerekiyor. Yunanistan'ın itirazları sürecektir" dedi.
Enerji güvenliği uzmanı Selin Kaya ise "Doğu Akdeniz'deki kaynakların adil paylaşımı için diyalog şart. Türkiye'nin Libya ile yaptığı anlaşma, bölgesel istikrarın anahtarı olabilir. Ancak Yunanistan'ın da dahil edileceği bir müzakere süreci elzem" ifadelerini kullandı.
Yunanistan'ın karşı hamle olarak Mısır, GKRY ve İsrail ile enerji işbirliğini derinleştirmesi ve AB'yi Türkiye'ye karşı daha sert önlemler almaya ikna etmeye çalışması bekleniyor. Ancak AB içinde Türkiye ile diyaloğu savunan ülkelerin varlığı, Yunanistan'ın elini zayıflatabilir.
Bölgesel Yansımalar
Libya'daki siyasi bölünmüşlük, anlaşmanın uygulanmasını zorlaştırabilir. Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) anlaşmayı desteklerken, doğudaki Temsilciler Meclisi'nin onayı, ülke genelinde bir konsensüs oluştuğunu göstermiyor. Libya'da yeni bir birleşik hükümetin kurulması, anlaşmanın geleceği açısından belirleyici olacak.
Türkiye, anlaşmanın onaylanmasını memnuniyetle karşılarken, Dışişleri Bakanlığı "Libya halkının iradesine saygı duyulması gerektiğini" vurguladı. Ankara, Doğu Akdeniz'deki haklarının korunması için kararlı olduğunu yineledi.
Yunanistan'ın tepkisi, bölgesel gerilimin tırmanma riskini artırıyor. Ancak diplomatik kanalların açık tutulması, olası bir krizin önlenmesi için önem taşıyor. Doğu Akdeniz'deki bu son gelişme, bölgesel güç dengelerinin yeniden şekilleneceğine işaret ediyor.
