Baklava, yoğurt ve sarma gibi Türk lezzetlerini sahiplenen Yunanistan, bu kez de geleneksel Karadeniz horonuna göz dikti. İstanbul'da geçtiğimiz hafta sonu 5 bin kişinin katılımıyla kırılan dünya horon rekoru, Yunan basınında geniş yankı buldu. Atina merkezli bazı gazeteler, horonun aslında Yunan halk dansı olduğunu savunan haberler yayımladı. Bu gelişme, iki ülke arasında kültürel mülkiyet tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Yunan Basınından Horon Hamlesi
İstanbul'da düzenlenen etkinlikte 5 bin Karadenizlinin aynı anda horon tepmesi, Türkiye için bir gurur kaynağı oldu. Ancak Yunanistan'da hükümete yakın bazı medya organları, bu dansın kökeninin antik Yunan'a dayandığını öne sürdü. Kathimerini gazetesi, “Pontus Rumlarının mirası olan horon, Türkler tarafından çalınıyor” başlıklı bir yazı yayımladı. Makalede, horon figürlerinin antik Yunan vazolarında da görüldüğü iddia edildi.
Öte yandan, Yunan Kültür Bakanlığı’ndan henüz resmi bir açıklama gelmezken, bazı akademisyenler horonun kökeninin tartışmalı olduğunu belirtti. Atina Üniversitesi’nden Prof. Dr. Dimitris Papadopoulos, “Horon, Karadeniz’in her iki yakasında da ortak bir kültürel mirastır. Tek bir ulusa ait olduğunu iddia etmek yanlış olur” dedi.
Türkiye'den Sert Tepki
Yunan basınındaki iddialara Türkiye'den yanıt gecikmedi. Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, “Horon, Türk kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır. Yunanistan’ın bu tür asılsız iddialarla gündeme gelmesi, komşuluk hukukuna aykırıdır” açıklamasında bulundu. Karadeniz Teknik Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Can, “Horon, yüzyıllardır Anadolu'da oynanan bir danstır. Yunanistan'ın Pontus Rumlarına dayandırarak sahiplenmesi, tarihi çarpıtmaktır” değerlendirmesini yaptı.
Benzer Tartışmaların Arkası Kesilmiyor
Yunanistan, daha önce de baklava, yoğurt, sarma, hatta Türk kahvesi gibi ürünler için benzer sahiplenme girişimlerinde bulunmuştu. 2022 yılında baklavanın Türk menşeili olarak Avrupa Birliği’ne tescillenmesi, Yunanistan’ı rahatsız etmiş ve Atina yönetimi bu karara itiraz etmişti. Aynı şekilde, yoğurdun Türk mutfağına ait olduğunu kanıtlayan akademik çalışmalar, Yunanistan'da tepkiyle karşılanmıştı. Kültür savaşı olarak nitelendirilen bu anlaşmazlıklar, iki ülke arasındaki siyasi gerginliklerin de bir yansıması olarak görülüyor.
Sosyal medyada da tartışmalar alevlendi. Türk kullanıcılar, horonun Karadeniz’in vazgeçilmezi olduğunu vurgularken, Yunan kullanıcılar kendi geleneklerini savundu. Konu, kültürel diplomasinin yanı sıra halklar arası diyaloğun da sınandığı bir noktaya geldi.
Uzmanlar, bu tür tartışmaların her iki ülke için de yapıcı olmadığını, ortak kültürel mirasın korunması gerektiğini belirtiyor. Tarihçi Dr. Maria Georgiou, “Horon, iki ülkenin ortak tarihini yansıtıyor. Mülkiyet kavgası yerine, bu dansın birleştirici gücüne odaklanmalıyız” diye konuştu.
Yunanistan’ın horon iddiası, uluslararası kültür çevrelerinde de yankı buldu. UNESCO, somut olmayan kültürel miras listesine alınan unsurların tüm insanlığa ait olduğunu vurgularken, bu tür tek taraflı sahiplenmelerin kültürel çeşitliliğe zarar verdiği uyarısında bulundu.
Sonuç olarak, horon tartışması, Türkiye ve Yunanistan arasında süregelen kültürel gerilimin yeni bir halkası olarak kayıtlara geçti. Her iki tarafın da kendi tezlerinde ısrarcı olması, bu alandaki anlaşmazlıkların kısa vadede çözülemeyeceğini gösteriyor. Oysa horonun ortak bir miras olduğu gerçeği, belki de iki ülkenin birbirine en çok benzediği alanlardan biri.
