ABD ve Yunanistan, Atina'da gerçekleştirilen 6. Stratejik Diyalog kapsamında savunma iş birliğini derinleştirme kararı aldı. Görüşmelerin ardından Washington yönetimi, Atina'ya 4 milyar dolar değerinde askeri teçhizat satışı yapılacağını ve Stryker zırhlı muharebe araçlarının teslim edileceğini duyurdu. Anlaşma, Yunanistan'ın ABD'ye askeri bağımlılığını artıran yeni bir adım olarak değerlendiriliyor.
Stratejik Diyalog'da savunma anlaşması
Atina'da düzenlenen 6. Stratejik Diyalog toplantısında ABD ve Yunanistan heyetleri, savunma iş birliğinin yanı sıra enerji, ticaret ve bölgesel güvenlik konularını ele aldı. Toplantı sonrası yapılan açıklamada, ABD'nin Yunanistan'a 4 milyar dolarlık askeri teçhizat satışı gerçekleştireceği belirtildi. Satış kapsamında Stryker zırhlı muharebe araçlarının da yer aldığı bildirildi. Bu anlaşma, iki ülke arasındaki savunma ticaretinin son yıllardaki en büyük hacimlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Stryker araçları, ABD ordusunun envanterinde bulunan tekerlekli zırhlı muharebe araçları olup, piyade taşıma ve keşif görevlerinde kullanılıyor. Yunanistan'ın bu araçları Ege ve Doğu Akdeniz'deki konuşlandırmalarda kullanması bekleniyor. Ancak anlaşmanın detayları ve teslimat takvimi henüz netlik kazanmadı.
ABD'nin askeri yardım paketi ve bölgesel etkiler
ABD'nin Yunanistan'a yönelik askeri satışı, son dönemde Washington'ın Atina ile artan savunma iş birliğinin bir parçası. 2021'de imzalanan Karşılıklı Savunma İşbirliği Anlaşması (MDCA) ile ABD, Yunanistan'daki askeri üslerini genişletme hakkı elde etmişti. Bu yeni anlaşma, söz konusu iş birliğini somut silah transferleriyle pekiştiriyor.
Yunanistan Başbakanı ve ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, anlaşmanın NATO çerçevesinde bölgesel istikrara katkı sağlayacağını savunuyor. Ancak uzmanlar, ABD silahlarının Yunanistan'a satılmasının Ege'deki dengeleri ve Türkiye ile ilişkileri olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Türkiye, geçmişte benzer satışlara tepki göstermişti.
Yunanistan'ın savunma bütçesi ve bağımlılık tartışması
Yunanistan, gayri safi yurt içi hasılasının yaklaşık %3'ünü savunmaya ayırıyor; bu oran NATO üyeleri arasında en yükseklerden biri. Ülke, son yıllarda Fransa'dan Rafale savaş uçakları ve fırkateynler satın almış, ABD'den de F-35 savaş uçakları almayı planlıyordu. 4 milyar dolarlık yeni paket, Atina'nın silah tedarikinde ABD'ye olan bağımlılığını daha da artıracak.
Yunanistan'da bazı muhalefet partileri, hükümetin savunma harcamalarını sosyal refah yerine silahlanmaya yönlendirdiğini eleştiriyor. Ekonomik zorluklarla mücadele eden ülkede, bu tür büyük askeri harcamaların kamuoyunda tartışma yaratması bekleniyor. Ancak hükümet, artan jeopolitik riskler nedeniyle savunma yatırımlarının zorunlu olduğunu savunuyor.
ABD-Yunanistan ilişkilerinin geleceği
ABD ve Yunanistan arasındaki stratejik diyalog, 2018'de başlatılan ve her yıl düzenlenen bir platform. Bu yılki toplantı, Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki gerilimlerin gölgesinde gerçekleşti. ABD, Doğu Akdeniz'deki varlığını güçlendirmek için Yunanistan'ı kilit ortak olarak görüyor. Yunanistan ise ABD'nin desteğiyle bölgesel güvenlik garantileri elde etmeyi amaçlıyor.
Ancak bu ittifak, Türkiye ile ABD arasındaki gerilimleri de beraberinde getiriyor. Türkiye, Yunanistan'a verilen silahların Ege'deki statükoyu bozduğunu ve adaların silahlandırılmasına yönelik endişelerini dile getiriyor. ABD yönetimi ise satışların savunma amaçlı olduğunu ve NATO müttefikleri arasında denge gözetildiğini öne sürüyor.
Anlaşmanın askeri ve jeopolitik yansımaları
4 milyar dolarlık askeri teçhizat satışı, Yunanistan'ın kara ve deniz gücünü artıracak. Stryker araçlarının yanı sıra muhtemelen helikopter, füze ve mühimmat da paket içinde yer alacak. Bu tür satışlar, ABD savunma sanayii için önemli bir gelir kaynağı oluştururken, Yunanistan için operasyonel kabiliyet artışı sağlıyor. Ancak anlaşmanın Yunanistan ekonomisine uzun vadeli maliyeti ve bakım yükümlülükleri henüz hesaplanmış değil.
Uzmanlar, ABD'nin Yunanistan'a silah satışının sadece ikili ilişkiler değil, aynı zamanda NATO'nun güney kanadındaki güç dengesi açısından da önemli olduğunu vurguluyor. Yunanistan'ın ABD'ye askeri bağımlılığının artması, Atina'nın dış politikada manevra alanını kısıtlayabilir. Aynı zamanda Türkiye'nin kendi savunma sanayii hamlelerini hızlandırması ve ABD'den F-16 modernizasyonu gibi taleplerini gündeme getirmesi olası.
Sonuç olarak, bu anlaşma Yunanistan'ın ABD'ye teslim olduğu yönündeki eleştirileri güçlendirirken, bölgesel gerilimleri artırma riski taşıyor. ABD'nin Doğu Akdeniz stratejisinde Yunanistan'ı bir ileri karakol olarak konumlandırması, Türkiye ile ilişkilerde yeni krizlere yol açabilir. Yunanistan ise kısa vadede güvenlik garantisi kazanırken, uzun vadede egemenlik ve bağımsızlık tartışmalarıyla karşı karşıya kalabilir.
