Yozgat'ın Yerköy ilçesine bağlı köylerde karpuz hasadına başlayan üreticiler, marketlerin fiyatları aşağıya çekmesi nedeniyle büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor. Bu yılki hasat, üreticiler tarafından 'tarihin en kötü hasadı' olarak nitelendirilirken, çiftçiler emeklerinin karşılığını alamamanın isyanı içinde. Bölgedeki karpuz tarlalarında verim yüksek olmasına rağmen, pazardaki fiyat düşüklüğü üreticileri zor durumda bıraktı.
Üreticiler Ne Diyor?
Yerköy'ün Sarayköy ve Sekili köylerinde karpuz üretimi yapan çiftçiler, tarlada karpuzun kilogramının 1,5 ila 2 lira arasında satıldığını, ancak marketlerin aynı karpuzu 5-6 liraya tüketiciye sürdüğünü belirtiyor. Üretici Ahmet Kaya, "Maliyetlerimiz her geçen yıl artıyor. Mazot, gübre, ilaç derken bir de işçilik var. Bu fiyatlarla ancak zarar ediyoruz. Geçen yıl karpuzun kilosu 3 liraydı, bu yıl 2 lira bile edemiyor. Marketler fiyatı kendileri belirliyor, biz sadece izliyoruz" dedi. Bir diğer üretici Mehmet Yılmaz ise, "Bu gidişle gelecek yıl karpuz ekmeyeceğiz. Her yıl umutla ekiyoruz ama sonuç hep hüsran" ifadelerini kullandı.
Fiyat Düşüşünün Nedenleri
Bu yıl karpuz fiyatlarındaki düşüşün en önemli nedeni olarak, ülke genelinde karpuz ekim alanlarının artması ve hasadın aynı döneme denk gelmesi gösteriliyor. Ayrıca, market zincirlerinin üreticiden yaptığı toplu alımlarda fiyat kırma uygulamaları da çiftçiyi mağdur ediyor. Yerel pazarlarda satış yapan üreticiler, tüketiciye daha uygun fiyattan ürün sunmaya çalışsa da, büyük marketlerin egemenliği karşısında rekabet edemiyor. Ziraat Mühendisleri Odası Yozgat Şube Başkanı Ali Rıza Yüksel, "Türkiye'de tarım ürünlerinde fiyat istikrarı sağlanamıyor. Üretici, aracılar ve marketler arasındaki zincirde en düşük payı alan taraf üretici. Bu durum sürdürülebilir değil" dedi.
Geçmiş Yıllarda Durum
Geçtiğimiz yıllarda da benzer sorunlar yaşandığını hatırlatan üreticiler, 2020 yılında pandemi nedeniyle talebin düşmesi sonucu karpuzun tarlada kaldığını, 2021'de ise fiyatların biraz toparlandığını ancak bu yıl yine dibe vurduğunu dile getiriyor. Yerköy Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Doğan, "Çiftçimiz her yıl aynı sorunu yaşıyor. Devletin tarımsal desteklemeleri yetersiz kalıyor. Sözleşmeli üretim modeli yaygınlaştırılmalı, marketlerin fiyat politikaları denetlenmelidir" çağrısında bulundu.
Çözüm Beklentileri
Üreticiler, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın karpuz üretimini planlamaya almasını ve ihracat imkanlarının artırılmasını talep ediyor. Ayrıca, lisanslı depoculuk sisteminin yaygınlaştırılması ve ürünün depolanarak piyasaya sürülmesi durumunda fiyatların daha istikrarlı olabileceği belirtiliyor. Yerel yönetimlerin de üretici pazarları kurarak aracıları ortadan kaldırması öneriler arasında.
Değerlendirme
Tarım sektöründe yaşanan bu fiyat krizleri, yalnızca üreticinin değil, tüketicinin de aleyhine işliyor. Tarlada 2 liraya satılan karpuzun markette 6 liraya satılması, aradaki makasın ne kadar açıldığını gösteriyor. Bu durum, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. Çiftçinin emeğinin karşılığını alamaması, gelecek yıllarda üretimden vazgeçmesine neden olabilir. Bu da gıda enflasyonunu daha da artırabilir. Sorunun çözümü, tarım politikalarının köklü bir şekilde gözden geçirilmesi ve üreticiyi koruyacak mekanizmaların hayata geçirilmesiyle mümkün görünüyor.
