İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Elif Ulusoy Demir, yeterli süre uyumasına rağmen sabahları yorgun ve dinlenmemiş uyanmanın yalnızca uyku süresiyle ilişkili olmadığını belirtti. Uyku apnesi, vitamin eksikliği, düzensiz uyku saatleri ve gece mavi ışık kullanımı gibi faktörlerin uyku kalitesini düşürerek kronik yorgunluğa yol açtığını ifade eden Demir, bu durumun tedavi edilebilir olduğunu vurguladı.
Uyku Kalitesini Düşüren Faktörler
Dr. Elif Ulusoy Demir, birçok kişinin günde 7-8 saat uyumasına rağmen sabahları yorgun kalktığını ve bunun altında yatan nedenlerin genellikle göz ardı edildiğini söyledi. Uyku apnesi sendromunun, uyku sırasında solunumun tekrarlayan durmasıyla karakterize olduğunu ve bu durumun gece boyunca oksijen seviyesini düşürerek beyin ve vücut için dinlendirici olmayan bir uyku ortamı yarattığını belirtti. Demir, "Uyku apnesi olan kişiler genellikle sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu ve aşırı gündüz uykululuk şikayetiyle gelir. Bu durum fark edilmezse kalp hastalığı, hipertansiyon ve felç riskini artırabilir" şeklinde konuştu.
Vitamin eksikliklerinin de yorgunluğa yol açabileceğini vurgulayan uzman, özellikle demir, B12, D vitamini ve magnezyum eksikliklerinin enerji düşüklüğüne neden olduğunu açıkladı. Demir, "Özellikle vejetaryen veya vegan bireylerde B12 eksikliği sık görülür. Yapılan kan testleriyle bu değerlerin kontrol edilmesi, eksikliklerin tespit edilmesi ve yerine konulması önemlidir" dedi.
Düzensiz Uyku Saatleri ve Mavi Işık Etkisi
Düzensiz uyku saatlerinin biyolojik saati (sirkadiyen ritmi) bozarak uyku kalitesini olumsuz etkilediğini belirten Dr. Elif Ulusoy Demir, "Her gün aynı saatte yatıp aynı saatte kalkmak biyolojik saatimize uyum sağlar. Hafta içi erken kalkıp hafta sonu geç kalkmak, vücudun biyolojik saatini bozarak pazartesi sendromuna ve kronik yorgunluğa yol açar" diye konuştu. Ayrıca, uyku öncesi telefon, tablet veya bilgisayar ekranlarından yayılan mavi ışığın melatonin salgısını baskılayarak uykuya dalmayı zorlaştırdığını ve uykunun derin evrelerini azalttığını ifade etti.
Kronik Yorgunlukla Başa Çıkma Yolları
Uzman, sözlerine şöyle devam etti: "Öncelikle altta yatan tıbbi bir neden olup olmadığının araştırılması gerekir. Uyku apnesi şüphesi varsa uyku polikliniğinde uyku testi yapılmalıdır. Vitamin eksikliği tespit edilirse takviyelerle düzeltilir. Ayrıca uyku hijyenine dikkat edilmeli; her gün aynı saatlerde yatılıp kalkılmalı, yatak odası karanlık ve serin olmalı, uyumadan en az bir saat önce ekranlardan uzak durulmalıdır. Kafein ve alkol tüketimi akşam saatlerinde azaltılmalıdır." Dr. Demir, düzenli egzersizin de uyku kalitesini artırdığını, ancak ağır egzersizin uyku saatine yakın yapılmaması gerektiğini ekledi.
Tıbbi Değerlendirme Gerekli
Kronik yorgunluğun günlük yaşamı olumsuz etkilemesi durumunda bir uzmana başvurulması gerektiğini vurgulayan Demir, "Yorgunluk çoğu zaman basit yaşam tarzı değişiklikleriyle çözülebilir ancak altta yatan ciddi bir sağlık sorunu olabileceği unutulmamalıdır. Uyku apnesi tedavi edilmezse kalp-damar hastalıklarına davetiye çıkarabilir. Bu nedenle uzman görüşü alınması hayati önem taşır" dedi.
Sonuç olarak, yeterli süre uyumak tek başına dinlenmiş uyanmak için yeterli değildir. Uyku kalitesinin artırılması, altta yatan sağlık sorunlarının tespit edilmesi ve uyku hijyenine dikkat edilmesi, sabahları dinç uyanmanın anahtarıdır. Kronik yorgunluk eğer yaşam kalitenizi etkiliyorsa, bir an önce hekime başvurulmalıdır.
