Türkiye, enerji tarihinde bir ilki gerçekleştirerek yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam kurulu güç içindeki payını yüzde 62,6 seviyesine çıkardı. Bu oran, ülkenin enerji portföyünde fosil yakıtların geride bırakıldığı anlamına geliyor. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla toplam 110 bin megavatı aşan kurulu gücün büyük bölümü yenilenebilir kaynaklardan oluşuyor. Özellikle rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin hızlı büyümesi bu başarıda kilit rol oynadı.
Rüzgar ve güneşin payı artıyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın açıkladığı son verilere göre, rüzgar enerjisi kurulu gücü 12 bin megavatı, güneş enerjisi ise 15 bin megavatı aştı. Hidroelektrik santraller 32 bin megavatla en büyük yenilenebilir kaynak olmaya devam ederken, jeotermal ve biyokütle gibi diğer yenilenebilir kaynaklar da payını artırıyor. Uzmanlar, bu ivmenin devam etmesi halinde 2030 yılına kadar yenilenebilirin payının yüzde 70'i bulabileceğini öngörüyor. Türkiye'nin güneş ve rüzgar potansiyelinin yüksek olması, yatırımcılar için cazip fırsatlar sunuyor.
Yatırım ve teşvikler meyve veriyor
Son on yılda uygulanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) ve lisanssız elektrik üretimine sağlanan kolaylıklar, yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırdı. Özellikle 2019 sonrası rüzgar ve güneş santralleri için verilen yerli katkı teşvikleri, ekipman üretimini de canlandırdı. 2023 yılında devreye alınan 2,5 gigavatlık yeni yenilenebilir kapasite, rekorun kırılmasında belirleyici oldu. Sektör temsilcileri, mevcut hedeflerin tutturulabilmesi için şebeke altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca depolama çözümlerine yatırım yapılması, yenilenebilir enerjinin kesintili yapısından kaynaklanan sorunları minimize edebilir.
Karbon emisyonları azalıyor
Yenilenebilir enerjinin artan payı, Türkiye'nin karbon emisyonlarını azaltma hedefleriyle de örtüşüyor. Ulusal Katkı Beyanı'na göre 2030 yılına kadar emisyonların yüzde 21 oranında düşürülmesi planlanırken, yenilenebilir enerji bu hedefte kilit rol oynuyor. 2024 yılı itibarıyla rüzgar ve güneşten üretilen elektrik sayesinde yıllık yaklaşık 30 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlendiği tahmin ediliyor. Bu miktar, 10 milyon aracın yıllık emisyonuna denk geliyor. Uzmanlar, kömür santrallerinin kademeli olarak devreden çıkarılması ve yeşil hidrojen yatırımlarıyla emisyon azaltımının hızlanacağını belirtiyor.
Türkiye'nin yenilenebilir enerjide yakaladığı bu başarı, hem enerji arz güvenliği hem de çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik bir dönüm noktası. Ancak talebin hızla arttığı bir dönemde, mevcut kapasitenin yeterli olup olmayacağı tartışma konusu. Enerji verimliliği ve akıllı şebeke yatırımları, bu başarının kalıcı hale gelmesi için atılması gereken adımlar arasında. Aksi takdirde, yenilenebilir enerjinin payının artması tek başına enerji dönüşümünü tamamlamaya yetmeyebilir.
