YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) tarafından gerçekleştirilen kadastro ihalelerinin açık ihale usulü yerine, istisnai bir yöntem olan pazarlık usulü ile yapıldığını TBMM gündemine taşıdı. Karasu, konuya ilişkin soru önergesinde, ihalelere yalnızca belirli firmaların davet edildiğini öne sürerek, “Bu ne telaş, bu ne acele?” ifadelerini kullandı. Milletvekili, söz konusu ihale yönteminin kamu kaynaklarının şeffaf kullanımına gölge düşürdüğünü savundu.
Pazarlık Usulü Nedir, Neden Tartışılıyor?
Kamu İhale Kanunu'na göre pazarlık usulü, yalnızca belirli koşulların oluşması halinde başvurulabilecek istisnai bir ihale yöntemi. Doğal afet, salgın hastalık, can ve mal kaybı tehlikesi gibi acil durumlar veya teknik ve mali açıdan tek bir firmanın işi yapabileceği özel durumlar bu kapsamda değerlendiriliyor. Ancak Ulaş Karasu, kadastro ihalelerinin bu istisna kapsamına girmediğini, ihalelerin “belli firmaların” davet edilmesi suretiyle gerçekleştirildiğini iddia ediyor. Karasu'ya göre bu durum, rekabet ortamını ortadan kaldırıyor ve kamu zararına yol açabilecek bir kapı aralıyor.
TKGM'nin son dönemde gerçekleştirdiği kadastro ihalelerinin sayısında ve hacminde artış olduğu biliniyor. Kadastro çalışmaları, ülke genelinde tapu ve kadastro modernizasyonu kapsamında yürütülüyor ve büyük bütçeli projeler arasında yer alıyor. Bu ihalelerin pazarlık usulüyle yapılması, beraberinde şeffaflık ve hesap verebilirlik tartışmalarını getiriyor. Muhalefet partileri, özellikle iktidara yakın firmaların kayrıldığı iddialarını sık sık dile getiriyor. Karasu'nun soru önergesi de bu eleştirilerin bir devamı niteliğinde.
Karasu: “Kamu Kaynakları Peşkeş Çekiliyor”
Ulaş Karasu, soru önergesinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'ne yönelik çeşitli sorular yöneltti. İhalelerin hangi gerekçelerle pazarlık usulüyle yapıldığını, hangi firmaların davet edildiğini, bu firmaların daha önceki ihalelere katılıp katılmadığını ve ihalelerin toplam bedelini sordu. Karasu, “Kadastro gibi ülkenin temel veri altyapısını oluşturan bir alanda, açık ihale usulüyle rekabetin sağlanması gerekirken, pazarlık usulüyle adeta kapalı kapılar ardında iş dağıtılıyor. Bu ne telaş, bu ne acele? Kamu kaynakları peşkeş çekiliyor” dedi.
Milletvekili, pazarlık usulünün istisnai bir yöntem olduğunu vurgulayarak, bu yöntemin sık kullanılmasının Kamu İhale Kanunu'nun ruhuna aykırı olduğunu belirtti. Karasu, “Eğer bir aciliyet varsa bunun belgeleriyle ortaya konması gerekir. Aksi halde kamu kaynaklarının kullanımında keyfilik ortaya çıkar” ifadelerini kullandı.
TKGM'den Henüz Açıklama Yok
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak daha önceki dönemlerde benzer eleştirilere yanıt veren TKGM yetkilileri, pazarlık usulünün yalnızca zorunlu hallerde ve mevzuatın öngördüğü çerçevede kullanıldığını savunmuştu. Kurum, kadastro çalışmalarının hızlandırılması ve vatandaşların tapu işlemlerinin bir an önce tamamlanması için bu yönteme başvurulduğunu ileri sürmüştü.
Ancak muhalefet, bu gerekçelerin yeterince ikna edici olmadığını düşünüyor. Özellikle son yıllarda kadastro ihalelerinin hacmindeki artış, kamuoyunda ve TBMM'de daha fazla denetim talebini beraberinde getiriyor. Karasu'nun soru önergesi, bu denetim talebinin bir yansıması olarak öne çıkıyor.
Kamu İhale Mevzuatı ve Şeffaflık Tartışmaları
Türkiye'de kamu ihaleleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tabi. Kanun, temel olarak açık ihale usulünü öngörüyor; pazarlık usulü ise ancak kanunda sayılan özel durumlarda kullanılabiliyor. Bu durumlar arasında doğal afetler, salgın hastalıklar, can ve mal güvenliğini tehdit eden acil durumlar, savunma ve güvenlikle ilgili gizlilik gerektiren işler, teknik veya mali açıdan tek bir firmanın işi yapabileceği durumlar yer alıyor. Kadastro ihalelerinin bu kapsama girip girmediği ise tartışma konusu.
Uzmanlar, pazarlık usulünün sık kullanılmasının rekabeti azalttığını, kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını engellediğini ve yolsuzluk riskini artırdığını belirtiyor. Şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri açısından, ihalelerin açık usulle yapılması ve tüm sürecin denetime açık olması gerektiği vurgulanıyor. Karasu'nun soru önergesi, bu ilkelerin hayata geçirilmesi yönünde bir adım olarak değerlendiriliyor.
Siyasi Yansımalar ve Beklentiler
YENİ Parti'nin TBMM'deki faaliyetleri, özellikle kamu ihaleleri ve yolsuzluk iddiaları üzerine yoğunlaşıyor. Ulaş Karasu'nun soru önergesi, partisinin bu alandaki hassasiyetini gösteriyor. Önergenin yanıtlanması halinde, kadastro ihalelerinin detayları kamuoyuyla paylaşılacak. Ancak iktidar partisinin soru önergelerine verdiği yanıtların genellikle yüzeysel olduğu ve konunun kapanmasına yönelik olduğu eleştirisi sık sık dile getiriliyor.
Önümüzdeki günlerde TKGM'nin konuya ilişkin bir açıklama yapması bekleniyor. Ayrıca, muhalefet partilerinin benzer iddiaları gündeme getirmesi ve konunun TBMM Genel Kurulu'na taşınması olası görünüyor. Kamu ihalelerinde şeffaflık ve rekabetin sağlanması, sadece ekonomik değil, aynı zamanda demokratik denetim açısından da kritik önemde. Karasu'un çıkışı, bu denetim mekanizmalarının işletilmesi çağrısı olarak okunabilir.
