Merkez Bankası (TCMB), altın varlıkların finansal sisteme dahil edilmesine yönelik esasları düzenleyen tebliği yürürlükten kaldırdı. Resmi Gazete'de yayımlanan kararla birlikte, yastık altı altınlarını bankalara getirenlere sağlanan ek getiri imkanı sona erdi. Uygulama, 2021 yılından bu yana altın tasarruflarının ekonomiye kazandırılmasını hedefliyordu. Karar, piyasa katılımcıları ve altın yatırımcıları tarafından yakından takip ediliyor.
Tebliğ neden kaldırıldı?
TCMB'nin yayımladığı tebliğ, bankaların altın hesabı açan müşterilerine ek getiri ödemesine olanak tanıyordu. Bu sayede, bireylerin fiziki altın yerine kaydi altın tutması özendiriliyordu. Ancak son dönemde artan faiz oranları ve alternatif yatırım araçlarının cazibesi, altın tasarruflarının yönlendirilmesinde yeni bir politika ihtiyacını doğurdu. Uzmanlar, tebliğin kaldırılmasının, mevcut ekonomik koşullarda altın ithalatını azaltmayı ve döviz rezervlerini güçlendirmeyi amaçladığını belirtiyor. Ayrıca, kuyumcu sektöründen gelen talepler ve kara para aklama risklerinin de kararda etkili olduğu değerlendiriliyor.
Yastık altı altın için yeni dönem
Yastık altı altın, Türkiye'de hanehalkı tasarruflarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Yapılan araştırmalar, ülkede yaklaşık 5.000 ton altının yastık altında tutulduğunu gösteriyor. TCMB'nin devreye aldığı uygulama sayesinde bu altının bir kısmı bankacılık sistemine çekilmişti. Ancak tebliğin yürürlükten kaldırılması, bu akışı durduracak gibi görünüyor. Yatırımcılar, artık fiziki altın ile banka altın hesapları arasındaki farkı yeniden değerlendirecek. Uzmanlar, bu kararın kısa vadede altın fiyatlarını etkilemeyeceğini ancak uzun vadede yatırımcı davranışlarını değiştirebileceğini ifade ediyor.
Piyasaların tepkisi
Kararın ilk etkileri, döviz kurları ve altın piyasasında görülmeye başlandı. Kapalıçarşı'da işlem yapan kuyumcular, kararın spekülatif hareketleri artırabileceğini belirtiyor. Bazı bankalar ise mevcut müşterilerine verdikleri ek getiriyi kademeli olarak azaltacaklarını açıkladı. TCMB yetkilileri, yeni politikaların önümüzdeki günlerde netlik kazanacağını ve piyasaların bu süreci sakin karşılayacağını öngördüklerini dile getiriyor.
Altın ithalatı ve cari açık üzerindeki etkisi
Türkiye'nin altın ithalatı, cari açığın önemli bir bileşeni. 2023 yılında artan altın talebi, dış ticaret dengesini olumsuz etkilemişti. Yeni uygulama ile birlikte, yastık altı altınların piyasalara girişi yavaşlarsa, bu durum ithalatı artırabilir. Ancak TCMB'nin bu kararı, altın ithalatını kısıtlamak için değil, finansal sistemi daha verimli kullanmak için aldığı yorumlanıyor. Ek getirinin sona ermesi, bankaların maliyetlerini azaltırken, bireylerin tasarruf tercihlerini yeniden şekillendirecek.
Uzman görüşleri
Ekonomistler, TCMB'nin bu adımını para politikasının normalleşme sürecinin bir parçası olarak görüyor. Altın fiyatlarının rekor seviyelerde seyrettiği bir dönemde, tebliğin kaldırılması yatırımcılar için fırsat mı yoksa risk mi tartışmasına yol açtı. Bazı analistler, altının hala güvenli liman olduğunu ve uzun vadede değer kazanacağını savunurken, diğerleri faiz getirisi yüksek tahvil ve mevduata yönelişin hızlanacağını öngörüyor.
Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'nin tasarruf politikalarında önemli bir kırılma noktası oluşturuyor. Yastık altı altın kültürünün yaygın olduğu bir ülkede, teşviklerin kaldırılması, bireylerin finansal okuryazarlık düzeyi ve güven algısıyla doğrudan ilişkili. Önümüzdeki dönemde, alternatif teşvik mekanizmalarının devreye alınmaması halinde, altın tasarruflarının kayıt dışı kalma riski bulunuyor. Bu durum, hem bireysel hem de makroekonomik açıdan dikkatle izlenmelidir.
