İstanbul merkezli yasa dışı üreme hücresi ticareti soruşturmasında, şebekenin kadın donörler üzerinden yürüttüğü uluslararası fiyat tarifesi telefon kayıtlarıyla deşifre oldu. Başka bir aracıdan 2 bin avro teklif aldığını söyleyen donör adayına Kıbrıs'ta bu seviyede ödeme yapılmayacağını belirten şebeke üyelerinin, Gürcistan ve Amerika için 3 bin 500 dolar fiyat biçtiği belirlendi. Soruşturma, yumurta ticaretinin ülke bazlı fiyatlandırmayla yürütüldüğünü gözler önüne serdi.
Telefon Kayıtları Şebekenin Fiyat Politikasını Ortaya Çıkardı
Soruşturma dosyasına giren telefon kayıtlarına göre, şebeke üyeleri donör adaylarıyla yaptıkları görüşmelerde ülkelere göre değişen fiyatlar teklif etti. Bir donör adayının başka bir aracıdan 2 bin avro teklif aldığını söylemesi üzerine şebeke yetkilisi, Kıbrıs'ta bu seviyede bir ödemenin yapılmayacağını ifade etti. Aynı görüşmede, Gürcistan ve Amerika Birleşik Devletleri'ne yönelik donör temininde 3 bin 500 dolar civarında bir bedelin söz konusu olduğu belirtildi.
Kayıtlarda şebekenin, donör adaylarını yurt dışındaki kliniklerle buluşturarak yumurta toplama işlemini organize ettiği, bu süreçte aracılık ücreti aldığı ve fiyat tarifesini de ülkelere göre belirlediği anlaşılıyor. Soruşturma makamları, söz konusu fiyatlandırmanın yasa dışı ticaretin uluslararası boyutunu gösterdiğini değerlendiriyor.
Donör Adaylarına Yönelik Baskı ve Yönlendirme
Telefon konuşmalarında şebeke üyelerinin donör adaylarını ikna etmek için çeşitli argümanlar kullandığı da tespit edildi. Adaylara, yurt dışında işlemin daha kısa sürede tamamlanacağı ve daha yüksek gelir elde edecekleri söylenerek yönlendirme yapıldığı öne sürülüyor. Özellikle Kıbrıs üzerinden yapılan tekliflerin düşük tutulması, şebekenin maliyeti düşürüp kâr marjını artırma çabası olarak yorumlanıyor.
Kayıtlarda ayrıca, donör adaylarının sağlık taramalarının yeterince yapılmadığı, bazı durumlarda tıbbi geçmişlerinin sorgulanmadan işleme alındığı bilgisi yer alıyor. Bu durum, yasa dışı ticaretin sadece etik değil, aynı zamanda ciddi sağlık riskleri taşıdığını gösteriyor.
Soruşturmanın Arka Planı ve Yasal Çerçeve
Türkiye'de yumurta bağışı ve taşıyıcı annelik gibi üreme hücresi ticareti yasal düzenlemelerle sıkı şekilde denetleniyor. Yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş merkezlerde ve belirli koşullar altında yumurta bağışı yapılabiliyor. Yasa dışı yollarla yürütülen ticaret, hem kadın sağlığını tehdit ediyor hem de ciddi hukuki yaptırımları beraberinde getiriyor. İstanbul merkezli soruşturma, bu tür şebekelerin uluslararası bağlantılarını ve fiyat tarifelerini ortaya koyması bakımından önem taşıyor.
Uzmanlar, yasa dışı üreme hücresi ticaretinin önlenmesi için denetimlerin artırılması ve donör adaylarının bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi ve aracıların takibinin kolaylaştırılması gerektiği belirtiliyor. Soruşturma kapsamında şebeke üyelerinin kimliklerinin tespit edilmesi ve yargı önüne çıkarılması için çalışmaların sürdüğü öğrenildi.
Bu tür yasa dışı ticaret ağlarının, özellikle ekonomik zorluk yaşayan kadınları hedef aldığı ve onları istismar ettiği biliniyor. Yetkililer, vatandaşların bu tür tekliflere karşı dikkatli olmaları ve şüpheli durumları ilgili makamlara bildirmeleri çağrısında bulunuyor.
