Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bir mağazada çalışan işçinin, mağaza müdürüne yönelik sataşma niteliğindeki davranışları nedeniyle iş akdinin haklı nedenle feshedilmesine ilişkin yerel mahkeme kararını hukuka uygun bularak onadı. Karar, işyerinde hiyerarşik düzene ve saygıya aykırı davranışların iş ilişkisini sürdürülemez hale getirebileceğini bir kez daha ortaya koydu. İş hukuku açısından emsal niteliği taşıyan bu karar, özellikle perakende sektöründe çalışanların birbirleriyle ve yöneticileriyle olan iletişim biçimine dair önemli bir uyarı niteliğinde.
Olayın Arka Planı
İstanbul'da faaliyet gösteren bir mağazada çalışan işçi, mağaza müdürüyle yaşadığı bir anlaşmazlık sonrasında müdüre yönelik sataşma olarak değerlendirilen söz ve davranışlarda bulundu. Mağaza yönetimi, yaşanan bu olayın ardından işçinin iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca haklı nedenle feshetti. Fesih gerekçesi olarak, işçinin müdürüne karşı saygısız ve saldırgan tutumu gösterildi. İşçi ise feshedilen iş akdinin haksız olduğunu savunarak işe iade talebiyle dava açtı.
Yerel Mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi Kararları
İlk derece mahkemesi, işçinin müdüre yönelik sataşma niteliğindeki davranışlarının işyerinde huzursuzluk yarattığı ve güven ilişkisini zedelediği gerekçesiyle işverenin feshini haklı buldu. Mahkeme, işçinin eylemlerinin İş Kanunu'nun 25/II. maddesindeki "İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerindeki malları veya eşyası aynen veya benzeri şekilde karşılığını ödemeden alması, işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması, işverene veya ailesinden birine karşı sataşması" hükmüne uyduğuna hükmetti. İşçinin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de yerel mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunu belirterek istinaf başvurusunu reddetti.
Yargıtay'ın Değerlendirmesi
Kararı temyiz eden işçinin başvurusunu görüşen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, dosyadaki tüm delilleri yeniden değerlendirdi. Daire, işçinin müdüre yönelik fiillerinin sataşma boyutunda olduğunu ve bu davranışların işyerinde saygınlık ve otoritenin korunması açısından kabul edilemez olduğunu vurguladı. Yüksek mahkeme, işverenin iş akdini haklı nedenle feshetme yetkisinin doğduğuna kanaat getirerek yerel mahkemenin kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi'nin ret kararını oy birliğiyle onadı. Kararın gerekçesinde, işçinin eylemlerinin işverene karşı sataşma kapsamında değerlendirildiği ve bu tür davranışların iş ilişkisini çekilmez hale getirdiği ifade edildi.
İş Hukukunda Sataşma Kavramı
İş hukukunda "sataşma", işçinin işverenine, işverenin aile üyelerinden birine veya işyerindeki diğer çalışanlara yönelik haysiyet kırıcı, onur kırıcı veya saldırgan davranışlarda bulunmasını ifade eder. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi, işverene, bu tür davranışlarda bulunan işçinin iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı tanır. Sataşma eyleminin işyerinde gerçekleşmesi ve iş barışını bozması, fesih için yeterli bir gerekçedir. Ancak, her söz veya davranışın sataşma sayılmayacağı, olayın tüm koşulları ve tarafların kastı dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir. Yargıtay'ın bu kararı, işyerindeki ast-üst ilişkilerinde saygı sınırlarının aşılması durumunda işverenin haklı fesih yetkisini kullanabileceğini gösteren önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Kararın Etkileri ve Değerlendirme
Bu karar, işyerlerinde çalışanların yöneticilerine karşı tutum ve davranışlarının önemini bir kez daha gözler önüne serdi. İşyerinde hiyerarşik düzenin korunması, iş barışının temini açısından kritik öneme sahiptir. Çalışanların, yöneticilerine karşı saygısız veya saldırgan tavırları, iş sözleşmesinin feshi için geçerli bir neden olarak kabul edilebilmektedir. Diğer yandan, işverenlerin de bu yetkiyi keyfi kullanmamaları, fesih öncesinde savunma alarak süreci işletmeleri gerekmektedir. İş hukuku uzmanları, kararın perakende başta olmak üzere birçok sektörde benzer uyuşmazlıklara emsal teşkil edeceğini belirtiyor. Çalışma barışının sağlanması, hem çalışanların hem de işverenlerin hak ve yükümlülüklerini bilinçli bir şekilde yerine getirmesiyle mümkün olacaktır.
