Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, hafta tatilinde çalışan işçilerin ücretlendirilmesine ilişkin kritik bir karara imza attı. Milyonlarca özel sektör çalışanını yakından ilgilendiren karar, işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıklara emsal teşkil edecek nitelikte. Yüksek Mahkeme, hafta tatilinde yapılan çalışmanın karşılığında ödenecek ücretin, normal çalışma ücretinden farklı olarak hesaplanması gerektiğine hükmetti. Böylece fazla mesai alacaklarına ilişkin davalarda yeni bir dönem başlıyor.
Hafta tatili çalışması nasıl ücretlendirilecek?
İş Kanunu’na göre, işçiye hafta tatili olarak en az yirmi dört saat kesintisiz dinlenme süresi verilmesi zorunlu. Ancak bazı işverenler, yoğunluk veya işin niteliği gereği hafta tatilinde çalışma yaptırıyor. Yargıtay’ın son kararı, bu çalışmanın ücretinin nasıl ödenmesi gerektiğini netleştirdi. Buna göre, hafta tatilinde çalışan işçiye, normal günlük ücretinin yanı sıra ek bir günlük ücret daha ödenmesi gerekiyor. Yani işçi, hafta tatilinde çalıştığında toplamda iki günlük ücret almaya hak kazanıyor. Bu kural, daha önce çeşitli yargı kararlarında farklı yorumlara yol açmıştı. Yeni karar, uygulamadaki belirsizliği ortadan kaldırdı.
Fazla mesai hesabında son nokta
Kararın en dikkat çekici yönü, fazla mesai hesabında hafta tatili çalışmasının nasıl değerlendirileceği oldu. Yargıtay, hafta tatilinde yapılan çalışmanın, haftalık 45 saati aşan çalışma olarak kabul edilip edilmeyeceği tartışmasına son verdi. Yüksek Mahkeme, hafta tatili çalışmasının fazla mesai değil, hafta tatili ücreti olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu ayrım, işçinin alacağının hesaplanmasında önemli fark yaratıyor. Zira fazla mesai ücreti yüzde 50 zamlı ödenirken, hafta tatili ücreti yüzde 100 zamlı (iki günlük ücret) ödeniyor. Dolayısıyla işçi lehine daha yüksek bir ödeme söz konusu.
Karara göre, işçinin hafta tatilinde çalıştığının ispatı halinde, işveren bu ücreti ödemekle yükümlü. İspat yükü işçide olsa da, tanık beyanları, işyeri kayıtları ve giriş-çıkış saatleri gibi deliller dikkate alınıyor. Yargıtay, hafta tatili çalışmasının sürekli hale gelmesi durumunda, işverenin bu çalışmayı zorunlu kıldığının kabul edilmesi gerektiğini vurguladı. Bu da işçinin hak kaybını önlüyor.
İşçi ve işveren açısından sonuçları
Bu karar, işçi kesimi tarafından olumlu karşılandı. Uzmanlar, hafta tatilinde çalıştırılan işçilerin geçmişe dönük alacaklarını talep edebileceğini, ancak zamanaşımı süresinin beş yıl olduğunu hatırlatıyor. İşverenler açısından ise yeni bir planlama ihtiyacı doğuyor: Hafta tatilinde çalıştırılan işçilere ya iki günlük ücret ödenmeli ya da bu çalışma yerine hafta içi izin kullandırılmalı. Aksi halde işveren, yüklü miktarda tazminat ve faiz ödemek zorunda kalabilir.
Arka plan ve hukuki süreç
Hafta tatili ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinde düzenleniyor. Maddeye göre, hafta tatilinde çalışan işçiye, çalışmadan geçen günün ücreti tam olarak, çalıştığı günün ücreti ise ayrıca ve yüzde 100 zamlı olarak ödenir. Ancak uygulamada, bazı işverenler bu ücreti fazla mesai ile karıştırarak daha düşük ödeme yapıyordu. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin son kararı, bu karışıklığı giderdi. Karar, benzer davalarda mahkemelere yol gösterici olacak. Özellikle son yıllarda artan iş davalarında, hafta tatili alacakları önemli bir kalem haline geldi. Bu karar, işçilerin haklarını daha etkin aramasının önünü açıyor.
Sonuç olarak, Yargıtay’ın bu emsal kararı, hafta tatilinde çalışan milyonlarca işçinin ücret alacağını güvence altına alıyor. İşverenlerin yasal düzenlemelere uygun hareket etmesi, hem iş barışı hem de hukuki risklerin önlenmesi açısından büyük önem taşıyor. Kararın, önümüzdeki dönemde iş mahkemelerindeki dosyalara da yansıması bekleniyor.
