Filistin topraklarını gasbeden 1143 İsrailli yerleşimci, Yahudilerin Sukot Çardaklar Bayramı'nın ikinci gününde işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescidi Aksa'ya İsrail polisinin yoğun koruması altında baskın düzenledi. Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'ne bağlı kaynaklardan alınan bilgilere göre, baskın sabah erken saatlerde Mescidi Aksa'nın el-Mağaribe Kapısı'ndan başladı ve gün boyu aralıklarla sürdü. İsrail polisi, baskın sırasında bölgede geniş güvenlik önlemleri alarak Filistinlilerin mescide girişini kısıtladı.
Baskının Detayları ve Tanıkların İfadeleri
Olay yerinde bulunan Filistinli tanıklar, İsrailli grupların Mescidi Aksa'nın avlusunda provokatif eylemler gerçekleştirdiğini ve dini ritüellerini yerine getirdiğini belirtti. Görgü tanıkları, baskın sırasında İsrail polisinin Filistinli gençlere müdahale ettiğini ve bazı kişileri gözaltına aldığını aktardı. Kudüs İslami Vakıflar İdaresi, baskın nedeniyle mescide girişlerin sınırlandırıldığını ve Filistinlilerin ibadet etmesinin engellendiğini duyurdu.
İsrail polisi ise yaptığı yazılı açıklamada, baskının "güvenlik gerekçesiyle" düzenlendiğini ve olayların kontrol altında olduğunu iddia etti. Ancak Filistinli yetkililer, bu tür baskınların uluslararası hukuka ve mevcut statükoya aykırı olduğunu vurguladı. Mescidi Aksa, Müslümanların ilk kıblesi olarak kabul edilirken, Yahudiler tarafından da Tapınak Tepesi olarak adlandırılan bölge, yıllardır İsrail-Filistin çatışmasının merkezinde yer alıyor.
Sukot Bayramı ve Yerleşimci Faaliyetleri
Sukot, Yahudilerin çardaklarda yedi gün boyunca yaşadığı ve hasat mevsimini kutladığı bir bayramdır. Bu yıl bayramın ikinci gününe denk gelen baskın, İsrailli yerleşimcilerin Mescidi Aksa'ya yönelik provokasyonlarının son halkası oldu. Filistin yönetimi, son bir yıl içinde Mescidi Aksa'ya yapılan baskınların sayısında ciddi bir artış olduğunu belirterek, uluslararası toplumu acilen harekete geçmeye çağırdı.
İsrail'in 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs'te bulunan Mescidi Aksa, Ürdün'ün himayesindeki Kudüs İslami Vakıflar İdaresi tarafından yönetiliyor. Ancak İsrail polisi, sık sık bu statükoyu ihlal ederek mescide baskınlar düzenliyor ve Yahudi yerleşimcilerin bölgeye girişine izin veriyor.
Uluslararası Tepkiler ve Çağrılar
Baskının ardından Türkiye Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yaparak olayı kınadı ve İsrail'in provokasyonlarına son vermesi gerektiğini bildirdi. Bakanlık, "Mescidi Aksa'nın statüsüne yönelik bu saldırılar, bölgede gerilimi tırmandırmaktan başka bir işe yaramaz" ifadelerini kullandı. Benzer şekilde Ürdün, Suudi Arabistan ve Mısır da baskını kınayan açıklamalar yaptı.
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, yaptığı yazılı açıklamada, "İsrail'in Mescidi Aksa'ya yönelik ihlalleri, kırmızı çizgimizdir. Bu saldırılar, bölgesel bir patlamaya yol açabilir" dedi. Abbas, uluslararası toplumu, İsrail'e karşı somut adımlar atmaya davet etti.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ise yaptığı açıklamada, "Kudüs'teki kutsal mekanların statükosuna saygı gösterilmesi çağrısında bulunuyorum. Tek taraflı eylemler, barış sürecine zarar verir" ifadelerini kullandı.
Ekonomik ve Bölgesel Yansımalar
Mescidi Aksa'ya yönelik baskınlar, sadece dini ve siyasi değil, aynı zamanda ekonomik sonuçlar da doğuruyor. Bölgede artan gerilim, İsrail ve Filistin ekonomilerini olumsuz etkiliyor. Özellikle turizm sektörü, Kudüs'teki istikrarsızlıktan doğrudan etkileniyor. İsrail Merkez Bankası'nın son raporuna göre, artan güvenlik endişeleri nedeniyle turist sayısında düşüş yaşanıyor ve yatırımcı güveni zayıflıyor.
Filistin ekonomisi ise zaten kırılgan bir yapıya sahipken, bu tür olaylar işsizlik ve yoksulluğu daha da derinleştiriyor. Doğu Kudüs'teki Filistinli esnaf, baskın günlerinde dükkanlarını kapalı tutmak zorunda kalıyor ve günlük gelir kaybı yaşıyor. Uluslararası yardım kuruluşları, bölgede insani durumun kötüleştiği uyarısında bulunuyor.
Uzmanlar, Mescidi Aksa'daki gerilimin Orta Doğu'daki genel istikrarsızlığı artırdığını ve bunun küresel enerji fiyatlarını bile etkileyebileceğini belirtiyor. Bölgede olası bir büyük çatışma, petrol arzında kesintilere yol açabilir ve dünya ekonomisini olumsuz etkileyebilir.
Bağımsız Değerlendirme
Mescidi Aksa'ya yönelik baskınlar, yıllardır süregelen İsrail-Filistin çatışmasının sembolik ve stratejik bir boyutunu oluşturuyor. İsrail'in yerleşimci grupların provokasyonlarına göz yumması, uluslararası hukukun ihlali anlamına geliyor ve barış sürecini dinamitliyor. Bu tür eylemler, sadece Filistinlilerin dini haklarını değil, aynı zamanda bölgedeki istikrarı da tehdit ediyor. Uluslararası toplumun etkili yaptırımlar uygulamaması, İsrail'in bu politikalarını sürdürmesine cesaret veriyor. Kalıcı bir çözüm için öncelikle Mescidi Aksa'nın statükosuna saygı gösterilmesi ve Filistinlilerin temel haklarının güvence altına alınması gerekiyor. Aksi takdirde, bölgede daha büyük çaplı çatışmalar kaçınılmaz hale gelebilir.
