Yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle alım gücü her geçen gün düşen vatandaşlar, temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için yeniden veresiye defterlerine yöneldi. İzmir'in Gültepe Mahallesi'nde bakkaldan eczaneye, çay ocağından kasaba kadar birçok esnaf, artan veresiye talepleriyle karşı karşıya. Esnaf, hem müşterilerini kaybetmemek hem de ayakta kalabilmek için veresiye sistemini yeniden canlandırırken, bu durum ekonomik krizin derinleştiğini gözler önüne seriyor.
Esnaf Zor Durumda
Gültepe Mahallesi'nde 20 yıldır bakkal işleten Ali Yılmaz, son bir yılda veresiye taleplerinin yüzde 50 arttığını belirtiyor. Yılmaz, “Müşterilerim artık nakit yerine deftere yazdırıyor. Ben de mecbur kalıyorum. Eskiden veresiye yapmazdım ama şimdi rekabet var, müşteri kaçırmamak için kabul ediyorum. Ancak ödemeler gecikiyor, ben de toptancılara borçlanıyorum” dedi. Mahalledeki bir eczacı ise özellikle tansiyon ve şeker ilaçlarında veresiye talebinin arttığını, bazı hastaların ilaçlarını alamadığı için reçetelerini geri çektiğini ifade etti.
Veresiye Kültürü Geri Döndü
Ekonomist Dr. Mehmet Özer, veresiye defterine dönüşün ekonomideki güven erozyonunun bir göstergesi olduğunu söylüyor. “Kredi kartı faizlerinin yüksekliği, nakit akışının bozulması ve gelir dağılımındaki adaletsizlik, insanları veresiye gibi ilkel bir sisteme mecbur bıraktı. Bu durum, esnaf için de büyük bir risk. Zincir marketlerin aksine küçük esnafın sermayesi sınırlı, veresiye alacaklarını tahsil edemezse kepenk kapatmak zorunda kalabilir” diye konuştu. TÜİK verilerine göre, Türkiye'de gıda enflasyonu yıllık yüzde 70'in üzerinde seyrederken, asgari ücretin alım gücü 2023 yılına göre yüzde 30 azaldı.
Mahalle sakinlerinden Emine Karaca, “Maaşımın yarısı kiraya gidiyor, kalanıyla iki öğün yemek zor. Bakkala borcum arttı, ne zaman ödeyeceğim bilmiyorum. Ama çaresizim” ifadelerini kullandı. Öte yandan, bazı esnaf veresiye verirken kimlik bilgisi alma gibi önlemler almaya başladı. İzmir Esnaf Odası Başkanı Selçuk Yılmaz, “Esnafın yüzde 80'i veresiye yapıyor. Bu, sürdürülebilir değil. Devletin acilen esnafa destek olması, düşük faizli krediler vermesi gerek” dedi.
Ekonomik Kriz Derinleşiyor
Veresiye defterine rağbetin artması, Türkiye ekonomisindeki kronik sorunlara işaret ediyor. Yüksek enflasyon, işsizlik ve düşük ücretler, halkı temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlarken, küçük esnaf da bu krizin ortasında kalmış durumda. Uzmanlar, bu durumun yalnızca bir mahalleyle sınırlı kalmadığını, tüm Türkiye'ye yayıldığını vurguluyor. Çözüm olarak ücret politikalarının gözden geçirilmesi, enflasyonla mücadelenin kararlılıkla sürdürülmesi ve küçük işletmelere nefes aldıracak teşviklerin hayata geçirilmesi gerekiyor. Aksi takdirde, veresiye defteri kalıcı bir alışkanlık haline gelebilir.
