Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2025 yılı kuru üzüm alım fiyatlarını açıkladı. Geçen yıla göre düşürülen fiyatlar, üretici ve muhalefetin sert tepkisine yol açtı. Çiftçi temsilcileri, artan girdi maliyetleri karşısında açıklanan fiyatların üreticiyi tüccarın insafına bıraktığını belirterek "İnsanlar iflas edecek" uyarısında bulundu.
TMO Fiyatları Açıkladı: Üretici Şokta
TMO, 2025 yılı kuru üzüm alım fiyatını geçtiğimiz yıl açıklanan 120 TL/kg seviyesinden 85 TL/kg'ye düşürdü. Karar, başta Manisa, İzmir ve Denizli olmak üzere Ege Bölgesi'ndeki üzüm üreticileri tarafından büyük tepkiyle karşılandı. Üreticiler, son bir yılda gübre, mazot, ilaç ve işçilik maliyetlerinin yüzde 50'nin üzerinde arttığını, buna karşın alım fiyatının düşürülmesinin kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Manisa Bağcılık ve Üzüm Üreticileri Derneği Başkanı Mehmet Yıldırım, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Geçen yıl 120 TL olan fiyat, bu yıl 85 TL'ye düşürüldü. Bu, üreticinin belini büker. Mazot, gübre, ilaç fiyatları ortada. İşçi yevmiyesi 500 TL'yi geçti. Bu maliyetlerle üzüm üretmek mümkün değil. TMO'nun fiyatı düşürmesi, bağların sökülmesi demektir" ifadelerini kullandı.
Muhalefetten Sert Eleştiri: "Üretici Tüccarın İnsafına Bırakıldı"
Muhalefet partileri, TMO'nun kararını eleştirerek hükümete çağrıda bulundu. CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, Meclis'te düzenlediği basın toplantısında, "TMO, görevini yapmıyor. Üreticiyi korumak yerine tüccarın insafına bırakıyor. Bu fiyat politikasıyla üzüm üreticisi iflas edecek. Hükümet bir an önce maliyetleri göz önünde bulundurarak fiyatı revize etmeli" dedi.
İYİ Parti Tarım Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Dursun Ataş ise yazılı açıklamasında, "TMO'nun açıkladığı fiyat, üreticinin emeğini yok saymaktadır. Pandemi ve deprem felaketlerinin ardından zor günler geçiren çiftçimiz, şimdi de TMO'nun fiyat politikasıyla sınanıyor. Bu fiyat, üreticinin borçlarını ödemesine yetmez. İnsanlar tarlasını, bağını satmak zorunda kalacak" ifadelerine yer verdi.
Üreticinin Maliyetleri ve Beklentileri
Ege Bölgesi'nde kuru üzüm üretim maliyeti, Ziraat Odaları'nın hesaplamalarına göre kilogram başına 75-80 TL arasında değişiyor. TMO'nun açıkladığı 85 TL'lik fiyat, üreticinin neredeyse hiç kar elde edemeyeceği anlamına geliyor. Üreticiler, geçimlerini sağlayabilmek için fiyatın en az 130 TL olması gerektiğini savunuyor.
Manisa Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Altındağ, "Üretici son üç yıldır artan maliyetlerle boğuşuyor. 2023'te 90 TL olan fiyat, 2024'te 120 TL'ye çıkarıldı ancak enflasyon yüzde 60'ın üzerinde. Bu yıl 85 TL'ye düşürülmesi akıl alır gibi değil. Çiftçi üretemezse, sanayici hammadde bulamaz, ihracat düşer" dedi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2024 yılında kuru üzüm ihracatı 450 bin ton olarak gerçekleşti ve ülkeye yaklaşık 1 milyar dolar döviz girdisi sağlandı. Ancak üretici, bu başarıda payının karşılığını alamadığını düşünüyor.
Hükümetten Savunma: "Piyasa Koşulları"
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, TMO'nun fiyat açıklamasının piyasa koşulları ve stok durumu göz önünde bulundurularak yapıldığını belirtti. Bakanlık kaynakları, "TMO, alım fiyatlarını belirlerken üretici lehine bir denge gözetmektedir. Ancak küresel piyasalarda kuru üzüm fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar ve stok fazlası, fiyatın düşük belirlenmesinde etkili oldu" açıklamasını yaptı.
Ancak bu savunma, üreticiyi tatmin etmedi. Manisa'da bağlarda çalışan üreticiler, "Bizim maliyetimiz belli. TMO'nun stok fazlası varsa, bunu yönetmek de onların görevi. Üreticiyi cezalandırmak çözüm değil" diyerek tepki gösterdi.
Piyasa Etkileri ve Gelecek Endişesi
Uzmanlar, TMO'nun düşük fiyat açıklamasının piyasada da olumsuz etki yaratacağını öngörüyor. Serbest piyasada tüccarın da TMO fiyatını referans alarak alım yapması bekleniyor. Bu durumda üretici, ürününü daha da düşük fiyata satmak zorunda kalabilir.
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Koç, "TMO'nun fiyatı, piyasa için bir çıpa görevi görür. Eğer TMO düşük fiyat açıklarsa, tüccar da daha düşük fiyat verir. Bu da üreticinin gelirini iyice düşürür. Uzun vadede üzüm üretiminden çekilmeler başlar, Türkiye'nin ihracat potansiyeli zedelenir" değerlendirmesinde bulundu.
Üreticiler, hükümetin bir an önce harekete geçmesini ve fiyatların revize edilmesini talep ediyor. Aksi halde birçok üreticinin borçlarını ödeyemeyerek bağlarını satmak zorunda kalacağı ve sektörün kan kaybedeceği belirtiliyor.
Bağcılık Sektörü ve Ekonomik Önemi
Türkiye, dünyanın en büyük kuru üzüm üreticilerinden biri. Özellikle Manisa ve çevresi, ülke üretiminin büyük bölümünü karşılıyor. Kuru üzüm, hem iç piyasada hem de ihracatta önemli bir tarım ürünü. Ancak son yıllarda artan maliyetler, iklim değişikliği ve pazarlama sorunları üreticiyi zorluyor.
Sektör temsilcileri, TMO'nun alım fiyatını maliyetleri karşılayacak şekilde güncellemesi gerektiğini, aksi takdirde bağcılığın bitme noktasına geleceğini vurguluyor. Önümüzdeki günlerde üretici örgütlerinin eylem yapma hazırlığında olduğu ve konuyu yargıya taşıyabilecekleri konuşuluyor.
Hükümetin, artan tepkiler üzerine fiyatı revize edip etmeyeceği ise belirsizliğini koruyor. Üretici, gözünü Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan gelecek yeni açıklamaya çevirmiş durumda.
