Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamında geliştirilen Rubidyum Atomik Saati'nin (RAFS) ABD merkezli SpaceX şirketinin Transporter-17 göreviyle başarıyla uzaya fırlatıldığını duyurdu. Bakan Kacır, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bu saatin Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi (BKZS) için hayati önem taşıdığını vurguladı. Fırlatma, 16 Ağustos 2025'te Florida'daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'ndan gerçekleştirildi.
Yerli atomik saat teknolojisi
Türkiye'nin ilk yerli atomik saati olan RAFS, TÜBİTAK UZAY ve TÜRKSAT iş birliğiyle geliştirildi. Rubidyum gazı kullanarak atomik osilasyon prensibiyle çalışan saat, GPS benzeri konumlama sistemlerinde milisaniye düzeyinde hassasiyet sağlıyor. Uzay ortamında radyasyon, sıcaklık dalgalanmaları ve vakum koşullarına dayanıklı olarak tasarlanan cihaz, 10 yıl boyunca kesintisiz çalışabilecek. Proje kapsamında iki adet RAFS üretildi; bunlardan biri yedek olarak yerde tutuluyor.
Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi hedefi
Bakan Kacır, bu fırlatmanın Türkiye'nin bağımsız bir konumlama sistemi kurma yolunda kritik bir adım olduğunu belirtti. Milli Uzay Programı'nda 2028 yılına kadar tamamlanması planlanan BKZS, Türkiye ve çevre bölgelere yüksek hassasiyetli konum, navigasyon ve zaman bilgisi sağlayacak. Sistem, mevcut GPS ve Galileo gibi küresel sistemlere alternatif değil, tamamlayıcı nitelikte olacak. RAFS, bu sistemin ilk uzay tabanlı bileşeni olarak yörüngede test edilecek.
Fırlatma sonrası saatin sinyalleri TÜRKSAT yer istasyonları tarafından izlenmeye başlandı. İlk veriler, saatin beklendiği gibi çalıştığını ve zaman sapmasının saniyede 1 nanosaniyenin altında olduğunu gösteriyor. Başarılı testlerin ardından, önümüzdeki yıllarda benzer atomik saatlerin yer aldığı bir mikro uydu takımının yörüngeye yerleştirilmesi planlanıyor.
Uzay teknolojilerinde Türkiye'nin yükselişi
Türkiye, son yıllarda uzay teknolojilerine yaptığı yatırımlarla dikkat çekiyor. 2021'de kurulan Türkiye Uzay Ajansı, 2023'te ilk Türk astronot Alper Gezeravcı'yı Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderdi. Atomik saat projesi, tamamen yerli mühendislik ürünü olarak bu başarıları taçlandırdı. Uzmanlar, bu teknolojinin savunma, haberleşme, afet yönetimi ve akıllı şehir uygulamalarında kullanılabileceğini belirtiyor.
Fırlatma, Türkiye'nin uzay alanındaki artan kabiliyetlerini gösterse de, tam anlamıyla bağımsız bir konumlama sistemi için daha fazla uydu ve yer istasyonu altyapısı gerekiyor. Mevcut proje bütçesi 1 milyar doları aşan BKZS'nin, uluslararası iş birlikleriyle hayata geçirilmesi planlanıyor.
