Fransız Le Monde gazetesi, Türkiye'nin Afrika kıtasındaki yükselişini mercek altına aldı. Gazetenin analizine göre, Ankara, Batılı güçlerin kıtada bıraktığı boşluğu doldurarak askeri, diplomatik ve ekonomik alanlarda etkisini artırıyor. Türkiye'nin Afrika politikası, son on yılda büyükelçilik sayısını 12'den 43'e çıkarması ve Savunma Sanayii Başkanlığı'nın 20'den fazla ülkeyle askeri iş birliği anlaşması imzalamasıyla somutlaşıyor. Le Monde, bu hamlelerin kıtadaki geleneksel güç dengesini değiştirdiğini vurguluyor.
Diplomatik ve ekonomik genişleme
Türkiye'nin Afrika açılımı, 2000'li yılların başında başlayan stratejik bir planın parçası. Kıtada 43 büyükelçilik bulunduran Türkiye, bu sayede Sahra Altı Afrika'da en fazla temsilciliğe sahip ülkelerden biri haline geldi. Ekonomik ilişkiler de benzer bir ivme yakaladı. Türkiye-Afrika ticaret hacmi 2003'te 5,4 milyar dolar iken 2022'de 40 milyar dolara ulaştı. Türk inşaat firmaları kıtada 2 binin üzerinde proje tamamlarken, Türk Hava Yolları 40'ı aşkın Afrika noktasına uçuş gerçekleştiriyor. Le Monde, bu verilerin Türkiye'nin kıtadaki varlığının sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik bir boyuta sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Askeri iş birliği ve güvenlik boyutu
Askeri alanda Türkiye, Somali, Libya ve Nijer gibi ülkelerle savunma anlaşmaları imzaladı. Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi insansız hava araçları, kıtadaki çatışma bölgelerinde kullanılıyor. Le Monde, özellikle Sahel bölgesinde Fransa'nın çekilmesinin ardından Türkiye'nin bu boşluğu doldurduğunu yazıyor. Fransız gazetesi, Türkiye'nin "sıfır sorun politikası"ndan "Afrika ile ortaklık" anlayışına geçişini, Batı'nın terörle mücadele ve kalkınma yardımı gibi konularda başarısız olduğu bir dönemde gerçekleştiğini vurguluyor.
Türkiye'nin yumuşak gücü
Türkiye'nin Afrika'daki etkisi sadece güvenlik ve ticaretle sınırlı değil. Yunus Emre Enstitüsü kıtada 12 kültür merkezi işletirken, TİKA 22 ülkede kalkınma projeleri yürütüyor. Maarif Vakfı ise 23 Afrika ülkesinde okullar açtı. Le Monde, bu yumuşak güç unsurlarının Türkiye'nin imajını olumlu yönde etkilediğini belirtiyor. Gazete, Türkiye'nin Batı'dan farklı olarak "tarihi bağlar" vurgusu yapmasının, eski Osmanlı topraklarında sempati yarattığını da ekliyor. Ancak analizde, Türkiye'nin etkisinin henüz Çin veya Rusya seviyesinde olmadığı, bunun yerine "orta ölçekli ama giderek büyüyen bir oyuncu" olarak tanımlandığı ifade ediliyor.
Batı'nın endişesi
Le Monde'a göre, Batılı ülkeler Türkiye'nin Afrika'da artan nüfuzundan rahatsızlık duyuyor. Özellikle Fransa, Sahel bölgesindeki etkisinin azalmasıyla Türkiye'yi "rakip" olarak görüyor. Analizde, Türkiye'nin kıtadaki varlığının "iş birliği ve rekabet" arasında bir denge olduğu, ancak uzun vadede Ankara'nın daha bağımsız bir dış politika izleyerek bu dengeyi kendi lehine çevirebileceği belirtiliyor. Türkiye'nin Afrika politikası, sadece ticari kazanç değil, aynı zamanda uluslararası alanda bir "dengeleyici güç" olma hedefini de yansıtıyor.
Türkiye'nin Afrika'daki yükselişi, Batı'nın uzun yıllardır sürdürdüğü paternalist yaklaşımın aksine, "eşit ortaklık" vurgusuyla farklılaşıyor. Bu model, kıtadaki ülkeler tarafından daha fazla benimsenirken, Türkiye'nin küresel güç sıralamasındaki yerini de sağlamlaştırıyor. Önümüzdeki dönemde Ankara'nın Afrika'da askeri üs kurma planları ve yeni ticaret anlaşmaları, bu etkinin daha da artacağının sinyalini veriyor.
